جامع ترين بانک اطلاعات ديابت

 

Ø      ديابت نوع يک

Ø      ديابت نوع دو

Ø      ديابت و تغذيه

Ø      ديابت و بارداري

Ø      ديابت و بچه ها

Ø      عوارض ديابت

  

دیابت نوع یک

 

ديابت چيست؟

دیابت یک نوع اختلال در سوخت و ساز بدن است که در آن یا انسولین به تعداد کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست تا وظایف خود را به درستی انجام دهد و در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن ، قند خون بالا می رود. انسولین هورمونی است که توسط سلول های "بتا" واقع در پانکراس ترشح می شود و وظیفه اصلی آن کاهش قند خون است ، پانکراس نیز یکی از غدد دستگاه گوارش است که در  پشت معده قرار دارد بالا بودن قند خون در درازمدت باعث بروز عوارض در سیستم قلب و عروق، کلیه ، چشم و سلسله اعصاب می گردد.

 

ديابت نوع يك:

   اغلب به نام ديابت وابسته به انسولين يا ديابت جوانان خوانده مي‌شود.

   در اين نوع ديابت، توليد انسولين بسيار كم و يا متوقف مي‌شود.

   درمان شامل تزريق انسولين همراه با تغييرات رژيم غذايي و فعاليت بدني مناسب مي‌باشد.

 

ديابت نوع يك معمولاً در دوران كودكي يا نوجواني آغاز مي‌شود اما ممكن است در هر سني شروع شود. بهبودي كامل ندارد. يك بيماري خود ايمني است به اين معني كه بدن بر عليه سلولهاي خود فعال مي‌شود. قبل از كشف انسولين در سال 1920، بيماران مبتلا به ديابت نوع يك معمولاً در همان سالهاي اول تشخيص بيماري فوت مي‌كردند ولي پس از كشف اين دارو همه چيز تغيير كرد.

 

علائم و نشانه های دیابت نوع یک:

علائم و نشانه‌هاي ديابت نوع يك با ميزان افزايش گلوكز خون مرتبط مي‌باشد. اغلب افرادي كه به ديابت نوع يك مبتلا مي‌شوند، نشانه‌هايي خواهند داشت كه با معاينات پزشكي مشخص خواهد شد.

شايعترين نشانه‌هاي ديابت نوع يك شامل:

·          دیر بهبود یافتن بیماری عفونی و افزایش استعداد ابتلا به اینگونه بیماری ها

·          افزايش حجم ادرار

·          تشنگي شديد

·          كاهش وزن عليرغم افزايش اشتها

·          خستگی مفرط

 

دیابت نوع یک چگونه تشخیص داده می شود؟

جمعيت كثيري از افرادي كه به ديابت نوع يك مبتلا مي‌شوند پس از گذشت يك ماه از پيشرفت نشانه‌ها تشخيص داده مي‌شود. در موارد نادر، وقتي كه نشانه‌ها مبهم‌تر هستند، ممكن است تشخيص بيماري طولاني‌تر شود. تست‌هاي در دسترس براي تشخيص ديابت نوع يك شامل موارد ذيل هستند:

 

قند خون تصادفي:
 در يك تست تصادفي قند خون، نمونه خون بصورت تصادفي در هر زمان از روز و بدون توجه به زمان مصرف غذا آزمايش مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا سطح گلوكز قند خون تصادفي بيشتر از
mg/dl 200 وقتي كه با نشانه‌هاي ديابت همراه باشد، تشخيص دهنده ديابت مي‌باشد.

قند خون ناشتا:
 در يك تست قند خون ناشتا، نمونه خون بعد از يك دوره حداقل 8 ساعته بدون خوردن و نوشيدن گرفته مي‌شود. نمونه خون صبح قبل از صرف صبحانه گرفته مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا اگر سطح گلوكز خون ناشتا در دو مرتبه آزمايش بيشتريا مساوي
mg/dl 126 باشد تشخيص ديابت قطعي مي‌شود. متداولترين تستي كه براي تشخيص ديابت بكار مي‌رود قند خون ناشتا مي‌باشد.

تست تحمل گلوكز خوراكي:

در طي يك تست تحمل گلوكز خوراكي، ابتدا يك نمونه قند خون ناشتا گرفته مي‌شود، سپس از فرد خواسته مي‌شود تا 75 گرم گلوكز مصرف كند و قند خون دو ساعت بعد اندازه گيري مي شود. سطح قند خون كمتر از mg/dl 140 بعد از دو ساعت نرمال تلقي مي‌شود. سطح قند خون بيشتر از mg/dl 200 بعد از دو ساعت مشخص كننده ديابت است. سطح قند خون بين 140 تا mg/dl 200 بعد از 2 ساعت نشانه اختلال تحمل گلوكز مي‌باشد. اين افراد بايد در آينده از نظر ابتلا به ديابت مرتباً بررسي شوند. اختلال تحمل گلوكز يك عامل خطر براي بيماريهاي قلبي مي‌باشد.

 

 

 

 

ديابت نوع دو چيست؟

 

آنچه در ديابت تخريب مي‌شود، فعاليت انسولين مي‌باشد، انسولين ماده‌اي است كه به گلوكز اجازه مي‌‌دهد توسط ارگانهاي مختلف بدن مصرف شود. برخلاف ديابت نوع يك كه توليد انسولين بطوركامل از بين مي‌رود، علت ديابت نوع دو عدم هماهنگي بين نياز بدن به افزايش ترشح انسولين و توانايي بدن در انجام اين كار مي‌باشد. مهمترين دلايل افزايش نياز به انسولين افزايش توده چربي بدن وكاهش فعاليت فيزيكي مي‌باشد. از اينرو موثرترين درمان شامل كاهش وزن و ورزش منظم مي‌باشد. استفاده از قرصها مي‌تواند به تحريك ترشح انسولين و موثر شدن انسولين كمك كند.

 

علائم و نشانه های دیابت نوع دو

متأسفانه ديابت يك بيماري بي‌سر و صدا مي‌باشد. در واقع سطح نسبتاً بالاي قند خون 200-180( mg/dl) نشانه‌اي در بيمار ايجاد نمي‌كند و ممكن است براي ماهها يا سالها علامت‌دار نشود درحاليكه آسيبهاي آن متوجه بدن مي‌شود. همچنين سطوح بسيار بالاي قند خون (mg/dl220 200) فقط نشانه‌هاي خفيفي را ايجاد مي‌كند كه شامل افزايش حجم ادرار، تشنگي غيرطبيعي مي‌باشد درحاليكه مي تواند براي سالها بدون علامت باشد. در همين زمان ممكن است ضعف و گرفتگي عضلات و ساير نشانه‌هاي كوچك اتفاق بيفتد.

ساير نشانه ها مانند كاهش وزن عليرغم افزايش اشتها و خستگي و افزايش استعداد ابتلا به عفونتها مي‌باشد.علايم نوروپاتي(عوارض عصبي پاها) ويا اختلالات بينايي نيز مي توانند از علايم افزايش قند باشد كه باعث مراجعه فرد به پزشك مي شود.

اغلب ،ديابت نوع دو به طور تصادفي تشخيص داده مي شود و بسياري از بيماران از افزايش قند خود آگاه نمي باشند.

 

دیابت نوع دو چگونه تشخیص داده می شود؟

 

قند خون تصادفي:

در يك تست تصادفي قند خون، نمونه خون بصورت تصادفي در هر زمان از روز و بدون توجه به زمان مصرف غذا آزمايش مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا سطح گلوكز قند خون تصادفي بيشتر از mg/dl 200 وقتي كه با نشانه‌هاي ديابت همراه باشد، تشخيص دهنده ديابت مي‌باشد.

 

قند خون ناشتا:

در يك تست قند خون ناشتا، نمونه خون بعد از يك دوره حداقل 8 ساعته بدون خوردن و نوشيدن گرفته مي‌شود. نمونه خون صبح قبل از صرف صبحانه گرفته مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا اگر سطح گلوكز خون ناشتا در دو مرتبه آزمايش بيشتريا مساوي mg/dl 126 باشد تشخيص ديابت قطعي مي‌شود. متداولترين تستي كه براي تشخيص ديابت بكار مي‌رود قند خون ناشتا مي‌باشد.

 

تست تحمل گلوكز خوراكي:

در طي يك تست تحمل گلوكز خوراكي، ابتدا يك نمونه قند خون ناشتا گرفته مي‌شود، سپس از فرد خواسته مي‌شود تا 75 گرم گلوكز مصرف كند و قند خون دو ساعت بعد اندازه گيري مي شود. سطح قند خون كمتر از mg/dl 140 بعد از دو ساعت نرمال تلقي مي‌شود. سطح قند خون بيشتر از mg/dl 200 بعد از دو ساعت مشخص كننده ديابت است. سطح قند خون بين 140 تا mg/dl 200 بعد از 2 ساعت نشانه اختلال تحمل گلوكز مي‌باشد. اين افراد بايد در آينده از نظر ابتلا به ديابت مرتباً بررسي شوند. اختلال تحمل گلوكز يك عامل خطر براي بيماريهاي قلبي مي‌باشد.

 

 

 

دیابت و تغذیه

 

 

تغذیه در دیابتدر مورد رژیم غذایی افراد دیابتی به شما حق میدهم اگر سر در گم باشید متاسفانه در این زمینه اطلاعات کم نزد پزشکان متخصص و کادر واحد های درمانی کشور موجود است.

 

حقیقت در مورد بیماران دیابتی این است که بدن این افراد تحمل میزان بالای قند خون را ندارد و به همین جهت باید وعده ها ی غذایی انها را بصورتی تنظیم نمود که در مدت زمانی کوتاه میزان قندی که وارد بدنشان میشود زیاد نباشد.
برای این منظور چند راه پیشنهاد میشود.

·     کاهش میزان مصرف از مواد غذایی شیرین و حاوی مقدیر زیاد کربوهیدرات:موادی نظیر انواع مرباها و نوشابه ها ، قند و شکر و بیسکوئیت های شیرین و شیرینی و ...

·     کم نمودن حجم غذای خورده شده در هر وعده : به عنوان مثال یک فرد دیابتی به جای انکه هر روز از سه وعده غذایی و سه میانوعده استفاده نماید لازم است از 3 وعده کم حجم و 5 یا شش میانوعده استفاده نماید که حتما یکی از انها باید قبل از خواب شود تا هنگام شب ار خواب نپرند و با دیدن انواع خواب های آشفته و کابوس دچار کم خوابی نشوند.

·         استفاده بیشتر از سبزیجات به همراه وعده های غذایی و همچنین استفاده از انواع میوه جات و غلات و حبوبات پوست گیری نشده

نیازهاى غذایى مبتلایان دیابت

ویتامین ث:

باعث کاهش مقاومت به انسولین شده، با عفونتها مقابله کرده و قدرت عروق خونى را افزایش مى‌دهد. در صورت وجود مشکلات کلیوى مصرف دوزهاى بالاى ویتامین ث بایستى تحت نظر پزشک باشد.


ویتامینE :

همراه با توکوفرول باعث پیشگیرى از عوارض عروقى مى‌شود و باعث کاهش مقاومت به انسولین شده و به عنوان مکملى هست که باعث جلوگیرى از نیاز افراد مبتلا به دیابت نوع دوم به انسولین مى‌شود.

 

ویتامین B1:

باعث کاهش مقاومت به انسولین مى‌شود و در افراد مبتلا به نوروپاتى دیابتى (اختلالات اعصاب در اندامهاى بدن) سطح این ویتامین پایین است. اگر کمبود وجود داشته باشد بایستى مصرف شود.

 

ویتامین B12:

از آسیب اعصاب محیطى در بیماران دیابتى پیشگیرى مى‌کند.


بیوتین:

باعث کاهش قند خون شده و در پیشگیرى از اختلال اعصاب محیطى ناشى از دیابت بسیار موثر است.


ویتامینD :

باعث افزایش ترشح انسولین شده و سطح قند خون را پایین مى‌آورد.

 

 اینوزیتون:

باعث بهبود حالت نوروپاتى یا اختلال اعصاب محیطى در دیابتی‌ها مى‌شود.


اسید آلفا لیپوئیک:

باعث کاهش نوروپاتى دیابت شده و در کاهش درد اندامهاى افراد مبتلا بسیار موثر است.

 

کارنى تین:

باعث کاهش دردهاى ناشى از نوروپاتى دیابتى شده و باعث کاهش درد مى‌شود.


روغن گل پامچال:

باعث کاهش آسیبهاى عصبى در بیماران دیابتى مى‌شود.

مواد غذایى مفید در دیابت

حبوبات، جو، برنج قهوه‌اى، شیر سویا، عدس، ماهى، تخم مرغ، میوه‌هاى تازه، آووکادو، ریواس، گندم کوهى، گلابى، سبزیجات تازه، پیاز، قارچ، خربزه، هندوانه، کنگر فرنگى، اسفناج، آجیل، سیر، شنبلیله، دارچین.

 

 

 

 

دیابت و بارداری

 

ديابت حاملگي، نوعي از ديابت است كه اولين بار در يك خانم حامله به دنبال حاملگي  پديدار مي‌شود. در آمريكا از هر 100 خانم حامله، حدود 3 تا 8 مورد به ديابت حاملگي مبتلا مي‌شوند. ديابت هم به بيماري اطلاق مي‌شود كه قند خون بالاتر از حد طبيعي است. بدن شما براي توليد انرژي گلوكز را مصرف مي‌كند اما وقتي كه ميزان گلوكز خيلي بالا باشد براي بدن شما مضر خواهد بود. وقتي مبتلا به ديابت بارداري هستيد، قند خون بالا براي جنين شما مضر است.

 

عوامل خطر ابتلا به ديابت حاملگي چيست؟

مبتلا بودن یکی از اقوام درجه یک به دیابت
سن بالاي 25 سال
اضافه وزن
 داشتن
سابقه ديابت بارداري و تولد نوزاد با وزن بیش از 5/4 کیلوگرم

اگر اضافه وزن داريد و يا سابقه ديابت بارداري يا دفع قند در ادرار داشته ايد، شما درمعرض خطر بالاي ابتلا به ديابت بارداري هستيد.
اگر يك يا تعداد بيشتري از عوامل خطر را داشتيد خطر متوسطي جهت ابتلا به ديابت بارداري داريد.
اگر هيچيك از عوامل خطررا نداشتيد خطر ابتلا به ديابت بارداري در شما پايين است.

ديابت بارداري چگونه تشخيص داده مي‌شود؟

تست تحريكي غربالگري گلوكز (GCT) :
◄ براي اين تست، يك نوشيدني شيرين ميل خواهيد كرد و پس از يك ساعت سطح قند خون شما چك خواهد شد. اين تست در هر زماني از روز قابل انجام است. اگر نتيجه اين تست بالاتر از حد طبيعي باشد شما نياز به بررسي‌هاي بيشتري داريد.

تست تحمل گلوكز (OGTT) :
◄ حداقل 3 روز قبل از انجام اين تست، شما بايد رژيم غذايي عادي داشته باشيد و حداقل 8 ساعت قبل از انجام تست ناشتا باشيد. قند خون، قبل از انجام تست اندازه گيري مي‌شود. پس از آن شما يك نوشيدني شيرين(حاوي 100 گرم گلوكز) مي‌نوشيد و قند خون شما، يك ساعت، دو ساعت و سه ساعت بعد از آن چك مي‌شود. اگر قند خون حداقل در دو مورد بالاتر از حد طبيعي باشد شما مبتلا به ديابت بارداري هستيد.
 

مقادير بالاتر از حد طبيعي در تست تحمل گلوكز

m/dl 95 ³

ناشتا

m/dl 180 ³

بعد از يكساعت

m/dl 155 ³

بعد از دو ساعت

m/dl 140 ³

بعد از سه ساعت

 

ديابت بارداري چه اثراتي بر روي كودك من خواهد داشت؟

● تولد نوزاد با وزن بالا ؛كه اين حالت مي‌تواند منجر به زايمان سخت و آسيب به نوزاد شود.

● كاهش قند خون نوزاد بعد از تولد

● مشكلات تنفسي

● ناهنجاريهاي جنيني

 

ديابت بارداري چگونه درمان مي‌شود؟

 

يك الگوي غذايي مناسب

جهت طراحي يك الگوي غذايي مناسب براي خود و جنين با يك متخصص تغذيه مشورت كنيد. از الگوي غذايي استفاده كنيد كه قند خون را در محدوده طبيعي حفظ كند. اين الگوي غذايي شما را راهنمايي مي‌كند كه چه نوع غذاهايي بخوريد، چقدر بخوريد و چه وقت بخوريد. نوع، مقدار و زمان مصرف غذا سه نكته مهم در حفظ قند خون در محدوده طبيعي مي‌باشد.

● مصرف شيرينيجات را محدود كنيد.

● سه وعده غذايي و همچنين يك تا سه ميان وعده مصرف كنيد.

● از فيبرهاي موجود در ميوه‌ها، سبزيجات، غلات و نان، در رژيم روزانه خود استفاده كنيد.

● برخلاف تصور، نياز پايه بدن به انرژي در حاملگي بالاتر نمي رود بلكه كمتر ميشود وداشتن رژيم غذايي تحت نظر پزشك آسيبي به مادر يا جنين نمي رساند.

 

 

 

 

 

 فعاليت بدني مناسب

فعاليتهاي فيزيكي، از قبيل پياده‌روي و شنا كردن به شما كمك مي‌كند تا قند خونتان به حد طبيعي برسد. در مورد بهترين نوع فعاليت با پزشك خود مشورت كنيد. اگر در حال حاضر فعاليت شما زياد است از پزشك خود بخواهيد شما را راهنمايي كند كه الگوي ادامه فعاليت چگونه باشد.

 

 تزريق انسولين (در صورت نياز)

برخي از خانمهاي مبتلا به ديابت بارداري، براي رسيدن به قند خون طبيعي علاوه بر الگوي غذايي و فعاليت فيزيكي به انسولين نياز دارند. در صورت نياز به انسولين، پزشك دوز انسولين و نحوه تزريق را به شما آموزش خواهد داد. انسولين براي جنين شما مضر نيست و از طريق جريان خون به جنين منتقل نمي‌شود.

 

چگونه مي‌توانم از سطح قند خون خود آگاهي يابم؟

پزشك جهت كنترل قند خون، استفاده از دستگاه كوچكي كه گلوكومتر ناميده مي‌شود به شما توصيه خواهدكرد. شما بايد ياد بگيريد كه:

● چگونه از اين دستگاه استفاده كنيد.

● چگونه يك قطره خون از نوك انگشت خود بگيريد.

● محدوده طبيعي قند خون كدامست.

● چه زماني قند خون خود را اندازه‌گيري كنيد.

 

زمانهايي كه بايد قند خون را اندازه بگيريد:

● وقتي از خواب بيدار مي‌شويد.

● دقيقاً قبل از صرف غذا

● 1 تا 2 ساعت بعد از صرف صبحانه

●  تا 2 ساعت بعد از صرف نهار

● 1 تا 2 ساعت بعد از صرف شام

جدول زير مقادير قند خون طبيعي را در يك خانم حامله نشان مي‌دهد:

 

كمتر از 90

بعد از برخاستن از خواب

كمتر از 140-130

يك ساعت بعد از غذا

كمتر از 120-110

2 ساعت بعد از غذا

 

بعد از تولد نوزاد، چگونه مي‌توانم از بهبودي ديابت اطمينان حاصل كنم؟

شما بايد 6 تا 12 هفته بعد از تولد نوزاد تست قند خون را انجام دهيد. در اكثر خانمهاي مبتلا به ديابت بارداري، بعد از اتمام بارداري، ديابت از بين مي‌رود ولي شما همچنان خطر ابتلا به ديابت بارداري در حاملگي‌هاي بعدي و ابتلا به ديابت نوع دو را خواهيد داشت.

در صورتي كه قند خون در دوران بارداري تحت كنترل نباشد،بررسي و پايش نوزاد در 24 ساعت اول ضروري است.

 

چگونه مي‌توانم از ابتلا به ديابت نوع دو جلوگيري كنم؟

   ● رسيدن به وزن ايده‌آل و حفظ آن: اگر وزن شما بالاتر از حد ايده‌آل باشد، 5 تا 7% كاهش وزن، تغييرات زيادي را ايجاد ميكند.

   حداقل 30 دقيقه در روز فعاليت فيزيكي از قبيل پياده‌روي، شنا داشته باشيد.

   الگوي غذايي سالم داشته باشيد. ميزان زيادي حبوبات، ميوه و سبزيجات در رژيم روزانه خود مصرف كنيد.

   از مصرف چربيها و غذاهاي با كالري بالا خودداري كنيد. متخصص تغذيه در طراحي يك الگوي غذايي مناسب مي‌تواند كمك كند.

 

 

دیابت و بچه ها

ديابت يا بيماري قند به علت ناتواني بدن در توليد يا مصرف انسولين پديد مي‌آيد. انسولين ماده‌اي است كه در بدن توسط لوزالمعده ترشح مي‌شود و باعث مي‌شود قند يا به عبارتي مهمترين منبع انرژي بدن مورد استفاده قرار گيرد .در ديابت نوع يك،كه اغلب به نام ديابت وابسته به انسولين يا ديابت جوانان خوانده مي‌شود توليد انسولين توسط لوزالمعده كم مي‌شود و يا اصلا انسولين در بدن توليد نمي شود.

 

علائم بيماري ديابت:
شايعترين نشانه‌هاي ديابت نوع يك شامل:
افزايش حجم ادرار
تشنگي شديد
كاهش وزن عليرغم افزايش اشتها
ساير نشانه‌ها شامل خستگي و افزايش استعداد ابتلا به عفونتها مي‌باشد.

 

علائم افت قند خون:
لرزش دست و احساس لرزش در عضلات
پوست رنگ پريده
عرق سرد
ضربان قلب تند
گرسنگي
بي‌قراري و گريه
سياهي رفتن چشم‌ها
خستگي و خواب آلودگي
سردرد
عدم تمركز

 

افت قند خون:
شرايطي كه اين وضعيت را پيش مي‌آورد عبارتند از:
كودك يك وعده غذا را فراموش كند
هواي خيلي گرم يا خيلي سرد
ورزش شديد بدون تغذيه مناسب

 

اقداماتي كه بايد در زمان كاهش قند خون انجام دهيد:

به سرعت يك غذاي شيرين مثل آب ميوه- نوشابه- نصف ليوان آب و 5-4 حبه قند به كودك داده شود حتي‌الامكان جامد نباشد تا در صورت ايجاد تشنج غذا به راه‌هاي هوايي كودك وارد نشود در صورت بهبود نيافتن كودك اين كار 15 دقيقه بعد تكرار شود. در صورت بهتر شدن كودك بايد يك ماده غذايي كه قند آن جذب طولاني‌تري داده بايد به وي داده شود تا دوباره افت قند تكرار نشود مثل ساندويج پنير يا شير با چند بيسكويت

علائم افت شديد قند:

 ● كاهش هوشياري (بي‌هوشي)

تشنج

افزايش قند خون:

شرايطي كه اين وضعيت را پيش مي‌آورد عبارتند از:

انسولين در دسترس بدن كم باشد يا بيمار تزريق انسولين را فراموش كند

غذا زيادتر از حد معمول مصرف گردد

ورزش و فعاليت بدني خيلي كم شود

بدن در وضع پر اضطراب يا بيماري (گلودرد- سرماخوردگي و .... )قرار گيرد.

 

علائم افزايش قند خون:

تشنگي

خستگي و ضعف

افزايش دفعات ادرار

تاري ديد

 

اقداماتي كه بايد در زمان افزايش قند خون انجام دهيد:

اندازه‌گيري قند خون با گلوكومتر

تزريق انسولين كريستال طبق دستور پزشك

استفاده از غذاها و نوشيدني‌هاي بدون قند

نكاتي درباره تغذيه كودك :

تغذيه قبل از خواب كودك مهم است زيرا از افت قند در طول شب جلوگيري مي‌كند

قبل از فعاليت شديد مثل ورزش كودك نياز به مواد قندي دارد. مي‌توان از قندهاي ساده مثل شكلات و آب نبات استفاده نمود. بهتر است فعاليت ورزشي مداوم بيش از يك ساعت طول نكشد. كودك هر ساعت بايد تغذيه شود

مقدار غذاي مناسب براي كودك بر اساس ميزان مصرف انسولين بايد به صورت منقسم براي كودك تنظيم شود. در اين كار متخصص تغذيه به شما كمك مي‌كند.

 

 

 

عوارض ناشی از دیابت

 

مهمترين راه جهت كاهش خطر پيشرفت عوارض ديابت، كنترل دقيق قند خون بررسي منظم توسط پزشك شما ميباشد. عوارض ناشی از دیابت به شرح زیر می باشد جهت دریافت اطلاعات تکمیلی روی عناوین زیر کلیک نمایید:

 

ü        عوارض عصبی

ü        عوارض قلبی – عروقی

ü        عوارض چشمی

ü        عوارض گوارشی

ü        پای دیابتی

ü        عوارض کلیوی

ü        افسردگی و دیابت

ü        عوارض پوستی

ü        هیپوگلیسمی (افت قند خون)

ü        هیپرگلیسمی (افزایش قند خون)

 

 

 

اختلالات سيستم عصبي (نوروپاتي)

 

درگيري سيستم عصبي نوروپاتي ناميده مي‌شود كه حدود 65% ديابتي‌ها مبتلا هستند

افزایش قند خون در طی سالیان متمادی سبب صدمه به عروقی که نقش تغذیه و اکسیژن رسانی به اعصاب را دارند، می شود. افزایش قند خون هم چنین بر روی پوشش های اعصاب هم می تواند صدماتی ایجاد کند.

این صدمات مانع از انتقال پیام های عصبی می شود ویا ممکن است که سبب انتقال آهسته یا اشتباهی پیام های عصبی شود. این حالت می تواند باعث پیدایش کرختی یا درد در پاها و قسمت های پایین ساق ها شود این وضعیت هم چنین موجب می شود که شما نتوانید بریدگی ها ، کبودی ها، یا سایر آسیب های وارده به پاهای خود را احساس کنید.

 نوروپاتي ديابتي نشانه‌هاي متعددي را ايجاد مي‌كند كه شامل: احساس گزگز و مورمور در دستها و پاها يا از دست دادن حس درد در اندامها مي باشد. نوروپاتي برروي مثانه، روده‌ها، معده و پوست اثر مي‌گذارد همچنين باعث اختلالات جنسي در مردان مي‌شود. شايعترين نوع نوروپاتي محيطي درگيري دستها و پاها مي‌باشد.

 

 

عوارض قلبی - عروقی

بيماري عروق كرونر يكي از علل عمده مرگ ومير در دنيا مي باشد و در حدود نصف موارد مرگ ومير را شامل مي شود. بيماريهاي قلبي-عروقي يك عامل تهديد كننده بزرگ هستند كه در 75% مبتلايان به ديابت منجر به مرگ يا ساير بيماريهاي عروقي ميشوند. در افراد ديابتي شيوع سكته قلبي و مغزي 5 برابر افراد غير ديابتي مي باشد تصلب شرائين( آرتريو اسكلروزيس) يك نماي آناتوميك از بالا رفتن سن است و اين حالت منجر به حملاتي از قبيل سكته قلبي يا مغزي مي‌شود.

اين حالت كه با ديابت تسريع مي‌شود و يك عامل خطر وابسته و افزايش يافته است حمله قلبي – عروقي ناميده مي‌شود، با كنترل ديابت مي‌توان از بروز آن جلوگيري كرد. علاوه بر كنترل قند خون، بيماران ديابتي بايد از ساير عواملي كه در جلوگيري ازبروز عوارض قلبي-عروقي ومغزي-عروقي كمك كننده هستند آگاهي يابند. اين عوامل عبارتند از:

   ● عدم مصرف سيگار

   ● حفظ فشار خون و چربي خون در حد طبيعي

   ● مصرف رژيم غذايي كم چربي و انجام ورزش.

علایم شایع بیماری های قلبی كدامند؟

وقتي شريان تنگ و يا به طور کلي مسدود مي شوند، ممکن است يک يا چند مشکل قلبي پديد آيد.

   ● درد قفسه سینه

   ● تنگی نفس

   ● تپش قلب

   ● ورم یا ادم

   ● سیانوز

البته ممکن است بیماران هیچ کدام از این علایم را نداشته باشند و دچار سکته قلبی ساکت شوند. درگیری عروق مغزی می تواند به سکته مغزی منجر شود. درگیری عروق در اندام های تحتانی می تواند باعث بروز علایمی مثل پاهای سرد، دردهای شبانه در پاها، درد در هنگام استراحت، ریزش موهای پاها و انگشتان پا، سفید شدن پا و .... گردد.

درد قفسه سينه چيست؟

به آن آنژين هم مي گويند. زماني که آنژين داريد، احساس درد قفسه سينه، بازوها و شانه ها يا پشت خود مي کنيد. اين درد در زمان ورزش تشديد مي شود و در زمان استراحت از بين مي رود. در صورت عدم درمان اين درد بيشتر خواهد شد. ديابت ممکن است به اعصاب قلب صدمه برساند و در نتيجه با وجود مشکل، فرد ديابتي احساس درد نکند.

حمله قلبي (سکته) چيست؟

سکته زماني اتفاق مي افتد که رگ تغذيه کننده قلب مسدود شود. در نتيجه ممکن است به قسمتي از قلب خون نرسد، و اين قسمت از عضله کار خود را نتواند انجام دهد و بنابراين قلب ضعيف شده و در هنگام حمله قلبي علائمي مثل درد قفسه سينه همراه با حالت تهوع و ضعف بيش از اندازه و تعريق ديده مي شود.

اختلال عضله قلبي چيست؟

 وقتي که عروق خوني قلب تنگ مي شوند خون کمتري به عضله قلب مي رسد که اين آسيب سبب ضعف عضله قلب مي شود که به آن اختلال عضله قلب مي گويند.


 يک سکته مغزي چه نشانه هايي مي تواند داشته باشد؟

سکته مغزي زماني ايجاد مي شود که به قسمتي از مغز خون نرسد و کارش متوقف شود. نشانه هاي آن بستگي به اين دارد که چه قسمتي از مغز صدمه ديده باشد. يک سکته مغزي مي تواند:


  
به طور ناگهاني سبب بي حسي و ضعف صورت، دست و پا (در يک طرف بدن) شود.

   به طور ناگهاني سبب بي هوشي و يا اختلال در تکلم و اختلال در ادراک شود.

   به طور ناگهاني سبب گيجي ، ازد ست دادن تعادل ، يا اختلال در راه رفتن شود.

   به طور ناگهاني سبب کاهش قدرت بينايي يک يا هر دو چشم شود و يا ناگهاني دو بيني ايجاد گردد.

   به طور ناگهاني سبب سردرد شديد شود.

   در صورت مشاهده علايم هشدار دهنده با پزشک خود مشورت نماييد.

چه اقداماتي براي پيشگيري از بيماري قلبي – عروقي لازم مي باشد ؟

   قند خون و فشار خون را بايد تا حد ممکن در طبيعي نگه داشت.

   کلسترول و چربي هاي خون نيز بايد در محدوده طبيعي باشند.

   داروهاي ديابت (قرص يا انسولين) بايد به موقع مصرف شوند.

   پيروي از برنامه غذايي که کارشناس تغذيه طرح ريزي کرده ، لازم است.

   عدم استعمال دخايات نيز در پيشگيري از بيماري هاي قلبي – عروقي موثر است.

   پياده روي ، شنا، باغباني و به طور کلي ورزش در اکثر روز هاي هفته به مدت 30 دقيقه توصيه مي شود.

  

 

 

اختلالات چشمي (رتينوپاتي)

 

در افرادديابتي خطر ابتلا به اختلالات چشمي خيلي بيشتر از افراد غيرديابتي مي‌باشد. شايعترين حالت آن رتينوپاتي ديابتي ناميده مي‌شود كه علت آن آسيب عروق خوني است كه اعصاب شبكيه چشم را تغذيه مي‌كنند. رتينوپاتي علت كوري در ديابت مي‌باشد. رتينوپاتي در مراحل اوليه با ليزر به راحتي قابل درمان است. همه بيماران مبتلا به ديابت نوع يك بايد معاينه چشم پزشكي سالانه داشته باشند. افراد ديابتي خطر بالايي جهت ابتلا به آب مرواريد، آب سياه (افزايش فشار داخل چشم كه به عصب بينايي آسيب مي‌زند) دارند. آب مرواريد با جراحي و آب سياه با تجويزدارو درمان مي‌شوند.

 

جلوگيري از بيماري چشمي (رتينوپاتي):


جلوگيري از ضايعات چشمي با كنترل دقيق بيماري ديابت قابل دستيابي است و در صورتيكه فشار خون بالا نيز وجود داشته باشد بايد درمان شود.


بنابراين معاينه مكرر چشمها بوسيله چشم پزشك براي جلوگيري از ايجاد و پيشرفت ضايعه لازم است و اين مسئله خيلي مهم است كه عوارض چشمي به راحتي با ليزر قابل كنترل و درمان است و با اين كار پيشرفت بيماري شبكيه چشم متوقف مي‌شود.

 

 

 

عوارض گوارشی

عوارض گوارشي ديابت يا گاسترو پارزي اختلالي است كه در بيماران ديابتي نوع يك و دو رخ مي‌دهد در اين حالت محتويات معده باتاخير طولاني تخليه مي‌گردد واعصاب معده به خوبي كار نمي‌كند. در واقع عصب معده به نام عصب واگ كه در حركت غذا در لوله گوارش نقش دارد آسيب مي‌بيند و ماهيچه‌هاي معده و روده كوچك به طور طبيعي كارنمي‌كنند لذا حركت غذا در لوله گوارش كند مي‌شود يا كاملا متوقف مي‌گردد.

 

علائم و نشانه ها

سوزش سردل

تهوع واستفراغ مواد غذايي هضم نشده

احساس پري زودرس هنگام غذا خوردن

كاهش وزن

نفخ شكم

سطوح قند خون نامنظم

بي‌اشتهايي

احساس برگشت غذا از معده به مري

احساس انقباض وگرفتگي عضلات  ديواره معده

 

 

عوارض اختلال در تخليه معده يا گاسترو پارزي

گاستروپارزي باسخت تر كردن كنترل قندخون ، ديابت رابدتر مي‌سازد. وقتي غذا با تاخير از معده وارد روده كوچك شده و جذب مي‌گردد باعث افزايش سطح قندخون مي‌گردد.

باقي ماندن طولاني مدت غذا در معده بدليل خاصيت مخمري غذا ميتواند مشكلاتي مانند رشد باكتريها را بوجود آورد. همچنين ممكن است غذاي باقيمانده به صورت توده‌هاي سفت بنام bezoar درآيد كه مي‌تواند منجر به ايجاد تهوع ، استفراغ و انسداد در معده شود و حتي ممكن است اين توده‌هاي سفت مسير غذا در روده باريك را مسدودكنندكه در اين حالت خطرناك مي‌شود.

 

درمان:

مهمترين هدف درمان در گاستروپارزي ناشي از ديابت، كاهش سطح خون تا حد امكان مي‌باشد. درمان شامل تزريق انسولين ، داروهاي خوراكي كاهنده قندخون ، تغيير در نوع رژيم غذايي و زمان غذاخوردن ودرموارد شديدتر لوله غذايي و تغذيه از راه وريدي می باشد.

 

درمان دارویی

داروهاي مختلفي براي درمان گاستروپارزي استفاده مي‌شود. پزشك ممكن است داروهاي مختلفي براي شما استفاده كند يا تركيبي از داروها را براي بدست آوردن بهترين نتيجه بكار برد.


تغييرات غذايي

تغيير دادن عادات غذايي مي‌تواند به كنترل اختلال تأخير در تخليه معده كمك كند. پزشك يا متخصص تغذيه دستورات خاصي را به شما مي‌دهند. در هر حال يكي از نكات مهم، تغيير وعده‌هاي غذايي از 3 بار در روز به 6 بار در روز ولي باحجم كمتر است. وقتي در هر بار غذا خوردن، حجم كمتري از غذا وارد معده شود در نتيجه معده خيلي پر نمي‌شود. پزشك يا كارشناس تغذيه ممكن است به شما توصيه كند در طول روز براي ثابت شدن سطح قند خونتان و بهتر شدن وضعيت بیماریتان، چندين وعده مواد غذايي آبكي استفاده كنيد.

مواد غذايي آبكي، همه مواد مغذي موجود در غذاهاي جامد را دارند اما آسانتر و سريعتر از خلال معده عبور مي‌كنند. همچنين از مصرف غذاهاي با چربي بالا يا غذاهاي پرفيبر اجتناب كنيد. چربي به طور طبيعي سرعت هضم را كند مي‌كند و فيبر هم هضم را مشكل مي‌سازد در نتيجه باعث تشديد مشكل موجود مي‌شوند. بعضي از غذاهاي پرفيبر مثل پرتقال و كلم بروكلي محتوي موادي هستند كه غيرقابل هضم مي‌باشند اين مواد غيرقابل هضم به مدت طولاني در معده باقي مي‌مانند و احتمال تشكيل bezoar (گلوله‌هاي سفت غذا كه باعث انسداد لوله گوارش مي‌شوند) وجود خواهد داشت لذا از مصرف آنها خودداري كنيد.


تغذيه لوله‌اي

اگر ساير شيوه‌ها موثر واقع نشوند ممكن است نياز به جراحي و گذاشتن يك لوله غذايي وجود داشته باشد .

 

مسئله مهم اين است كه در بيشتر موارد گاستروپارزي قابل علاج نيست و معمولاً به صورت مزمن باقي مي‌ماند و درمان تنها کمک مي‌كند تا حد امكان سلامت و راحتي بيمار حفظ شود.

 

 

پای دیابتی

 كنترل ضعيف ديابت در طولاني مدت (مثلا وقتي كه فرد سالها از بيماري غافل شود)و افزایش قند خون می تواند سبب دو مشکل شود که می تواند به پاها آسیب رساند:

 

1 – صدمه و تخریب اعصاب :

 با تخریب اعصاب شما احساس درد، گرما و سرما در پاها نمی کنید. ممکن است پاها دچار یک زخم یا بریدگی شود و به دلیل این که دردی احساس نمی کنید به این مشکل توجهی نکرده بنابراین وضعیت زخم و یا هر آسیب دیگر بدتر خواهد شد.

2 – جریان خون ضعیف :

دومین مشکل که ممکن است اتفاق بیفتد زمانی است که جریان خون کافی به پاها و انتهای انگشتان پا نمی رسد. جریان خون ضعیف باعث می شودکه هر نوع زخمی که در پاها وجود دارد بدتر شده یا سبب ایجاد عفونت می شود این مشکلات به نام بیماری های عروق محیطی نامیده می شود.

 

 

مشکلاتی که به طور معمول در پای افراد ديابتی ايجاد می شود چيست ؟

پاهای هر کسی ممکن است دچار خراشیدگی ، میخچه ، پینه یا بد شکلی باشد اگر مبتلا به دیابت هستید و قند خونتان بالاست این مشکلات می تواند سبب عفونت شود :

   ● میخچه و پینه ها

   ● اول ها

   ● ناخن در پوست فرو رفته

   ● انگشتان چکشی

   ● پوست ترک دار و خشک

   ● مشکلات قارچی در پا

 

چه کار هايی را برای مراقبت از پاها بايد انجام داد؟

·    كنترل ديابت را بصورت دقيق انجام دهيد.

·    پاهای خود را هر روز از نظر وجود قرمزی ، زخم، پینه و خراشیدگی بررسی کنید اگرمبتلا به ميخچه، ترك پوست، عفونتها، تغيير رنگ پوست و زخم هستيد، حتماً با پزشك خود تماس بگيريد.

·    پاهاي خود را هرروز بررسي كنيد

·       پاهاي خود را تميز و خشك نگهداريد. بخصوص به فضاي بين انگشتان سوم و چهارم، چهارم و پنجم توجه كنيد، براي پوستهاي خشك از كرمهاي خنثي و براي پوستهاي مرطوب از پودر استفاده كنيد.

·    هميشه از جوراب استفاده كنيدو از جورابهاي نخي استفاده كنيد. جورابهاي خود را هرروز عوض كنيد- کش جوراب به کار نبرید.

·    همیشه با کفش یا دمپایی راه بروید .كفشهاي نرم، راحت و اندازه پايتان بپوشيد(پاشنه كوتاه و پنجه پهن).

·    ناخنهاي خود را كوتاه كنيد ولي از گرد چيدن ناخنها خودداري كنيد.

·    اگر پوست پاهایتان خشک است از یک نرم کننده ساده برای شستن و خشک کردن پاها استفاده کنید.

·    پاهایتان را در آب ولرم هر روز بشویید.

·    سیگار نکشید.

·    روی زمین ها و سطوح داغ مانند سواحل شنزارهای گرم و یا مناطق سیمانی اطراف استخرهای شنا قدم نزنید

 

 

 

 

اختلالات كليوي (نفروپاتي)

 

آسيبهاي كليوي نفروپاتي ناميده مي‌شوند. زودرس‌ترين علائم آسيب كليه زمانيكه پروتئين در ادرار ظاهر مي‌شود قابل تشخيص است كه اين حالت با يك آزمايش ساده ادرار 24 ساعته كه سالانه براي بيماران ديابتي انجام مي‌شود تشخيص داده مي‌شود. اگر چه در بيماران ديابتي عوامل ارثي در پيشرفت مشكلات كليوي نقش عمده‌اي را بازي مي‌كنند، فاكتورهاي ديگري از قبيل كنترل فشار خون، كاهش دريافت پروتئين در رژيم غذايي (احتمالاً)و حفظ دقيق قند خون در حد طبيعي احتمال بروز عوارض كليوي را در بيماران كاهش مي‌دهد.

 

چه اقداماتی را می توان برای پيشگيری از آسيب کليوی انجام داد؟

   ● سطح قند خون خود را در محدوده طبیعی یا نزدیک به آن نگه دارید.

   ● حفظ فشار خون در محدوده کمتر از 80/135 میلیمتر جیوه در پیشگیری از صدمات کلیوی کمک کننده است.

   ● از برنامه غذایی که پزشک یا کارشناس تغذیه برای شما تهیه می کند، پیروی نمایید . تغییراتی مثل کاهش مصرف مواد پروتئینی و نمک را در برنامه غذایی خود اعمال کنید.

   ● کلیه های خود را سالی یک بار با انجام یک آزمایش ادرار که در آن پروتئین های کوچک خون سنجیده می شود کنترل نمایید.

   ● هر نوع آزمایش کلیه که پزشک به شما توصیه کرده است را انجام دهید.

   ● در صورت مشاهده علایم عفونت کلیه یا مثانه باید با پزشک مشورت نمایید.


 علایم عفونت کلیه یا مثانه عبارتند از:

   ● درد یا سوزش هنگام دفع ادرار

   ● تغییر رنگ ادرار (تیره رنگ یا قرمز)

   ● احساس تب و لرز

   ● درد پشت یا پهلو (درست زیر دنده ها)

 

  

 

افسردگی و دیابت

 

در افراد مبتلا به ديابت احتمال ابتلا به افسردگي بالاست بطوريكه احتمال ابتلا به آن در افراد عادي 5% و در افراد مبتلا به ديابت 35% مي‌باشد.

چه ارتباطي بين ديابت و افسردگي وجود دارد؟

در افراد مبتلا به ديابت، افسردگي ارتباط نزديكي با كنترل ضعيف قند خون دارد، همچنين ابتلا به ساير عوارض ديابت خطر ابتلا به اين بيماري را افزايش و با بهبود كيفيت زندگي خطر ابتلا به آن كاهش مي‌يابد.

 

 

اگر واقعاً احساس غم، كسالت و افسردگي مي‌كنيد علائم زير را در خود بررسي كنيد:

   عدم احساس لذت

   تغيير در الگوي خواب؛ كم شدن خواب شبانه و يا خوابيدن بيش از حد در طول روز

   سحرخيزي

   تغيير در اشتها

   اختلال تمركز

   احساس خستگي مفرط

   عصبي بودن

   احساس گناه

   افكار خودكشي


اگر حداقل سه مورد از علائم مذكور را در خود پيدا كرديد و يا يك يا دو مورد از علائم را در خود يافتيد و به مدت حداقل دو هفته اين علائم در شما پايدار باشند، با يك روانپزشك مشورت كنيد.

كنترل نامناسب ديابت نيز ممكن است علائمي شبيه به افسردگي ايجاد كند، در طول روز قندهاي بسيار بالا و بسيار پايين ممكن است ايجاد خستگي يا اضطراب كند؛ همچنين قند پايين در طول روز ايجاد گرسنگي مفرط و در طول شب موجب اختلال در الگوي خواب مي‌شود.

رابطه بين افسردگي و بيماري قند،سالهاست كه مورد بحث دانشمندان و پزشكان بوده و نظرات مختلفي نيز در اين مورد ،داده شده است .بسياري معتقدندكه افراد مبتلا به افسردگي پر اشتها مي‌شوند و بيشتر از مواد قندي استفاده مي‌كنند كه اين مسئله باعث چاقي ودر نهايت ديابتي شدن آنها مي‌شود‌.
عده اي هم اعتقاد دارندكه مكانيسم ‌هاي ديگري در حالت افسردگي است كه باعث بروز ديابت مي‌شود برخي نيز معتقدندعدم كنترل افسردگي مي‌تواند باعث افزايش قند خون شود و در افرادي كه به ديابت مبتلا نيستند،سبب بيماري قند مي‌شود .در مطالعات انجام شده،ديده مي‌شود افرادي كه
افسرگي‌شان رو به بهبود است هم قند خونشان پايين ‌مي‌آيد و هم وزنشان كمتر مي‌شود.

 

 

 

 

عوارض پوستی

 

ديابت مي‌تواند روي هر قسمتي از بدن،از جمله پوست تأثير بگذارد. در حدود3/1 بيماران ديابتي،در طول زندگي‌شان به مشكلات پوستي ناشي از ديابت مبتلا مي‌شوند.حتي گاهي اين مشكلات،اولين علائمي هستند كه شخص را متوجه وجود بيماري ديابت مي‌كنند.وليكن خوشبختانه،اكثر عوارض و مشكلات پوستي اگر تحت رسيدگي و پيگيري زود رس قرار گيرد مي‌توانند به راحتي درمان شوند.

بعضي از اين عوارض پوستي در هر فرد غير ديابتي هم مي‌توانند ايجاد شوند وليكن بيماران ديابتي در معرض خطر بيشتري قرار دارند و خيلي سريعتر به مشكلات پوستي دچار مي‌شوند .عوارض شايع عبارتند از: عفونتهاي باكتريايي،قارچي،و خارش وديگر عوارض پوستي كه غالباً فقط در بيماران ديابتي رخ مي‌دهند مانند لكه هاي پوستي كه در مطالب بعدي به آنها اشاره خواهد شد.

 

عفونتها:
باكتريايي

در گذشته، عفونتهاي باكتريايي ، حيات افراد خصوصا بيماران ديابتي را تهديد مي‌كردند وليكن امروزه مرگ ومير ناشي از اين عفونتها، بدليل وجود آنتي بيوتيك ها و روشهاي مناسب كنترل قند خون، كاهش بسزايي يافته است. و ليكن در هر حال بيماران ديابتي ،بيش از افراد غير ديابتي به اين عفونت ‌ها مبتلا مي‌شوند .پزشكان معتقدند كه راههاي مختلفي براي كاهش خطر ايجا‌دعفونتهاي باكتريايي در بيماران ديابتي وجود دارد كه در قسمت مراقبت مناسب از پوست به آنها اشاره خواهد شد.

 

قارچي :
يكي از عفونتهاي قارچي شايع در بيماران ديابتي كانديدياآلبيكنس‌مي‌باشد.اين عفونت مي‌تواندنقاط قرمز رنگ خارش آورومرطوب كه اطراف آنها را تاولهاو پوسته‌هاي كوچكي احاطه كرده در روي پوست ايجاد كند . اين عفونت‌ها غالبادر قسمت‌هاي مرطوب و گرم پوست اتفاق مي‌افتند مانند زير پستان ‌ها،گوشه‌هاي دهان ,زير بغل ،كشاله‌ران،اطراف ناخن‌ها و بين انگشت شصت و اشاره.

 

ساير عوارض پوستی ديابت:

خارش

خارش لوكاليزه ناشي از ديابت مي‌تواند بدليل يك عفونت قارچي ،خشكي پوست يا گردش خون ضعيف ايجاد شود.وقتي گردش خون نا كافي باشد مي‌تواند منجر به ايجاد خارش بخصوص در نواحي ساق پاها گردد.ممكن است خود بيمار قادر به درمان خارش باشد،از جمله اقداماتي كه به بيماران توصيه مي‌شود شامل:

   محدود كردن دفعات استحمام بويژه در جاهايي كه رطوبت كم است.

   استفاده از صابونهاي ملايم و مرطوب كننده و استفاده از كرمهاي مناسب پوست بعد از استحمام.

 

مشكلات پوستی ديگري كه در بيماران ديابتي در اثر تغييرات ديواره عروق خوني ايجاد مي‌شود:

 

لكه‌هاي پوسته پوسته به رنگ‌قهوهاي روشن

اين لكه‌ها ممكن است به شكل بيضي يا دايره باشند .بعضي از بيماران آنهارا با لكه‌هاي ناشي از پيري و افزايش سن اشتباه مي‌گيرند.اين اختلال اكثرا در قسمت جلوي ساق پا رخ مي‌دهد اين لكه‌ها معمولا مشكلي براي بيمار ايجاد نمي‌كنند و خطري ندارند .نياز به درمان آنها هم وجود ندارد . 

نقاط برجسته به رنگ قرمز كدر

با حاشيه‌هاي بنفش رنگ که عروق خوني زير پوست به راحتي قابل ديدن مي‌باشند. گاهي اوقات اين ضايعات با درد و خارش نيز‌توأم هستند و گاهي ممكن است اين ضايعات به صورت ترك‌هاي باز در آيند گاهي اوقات اين ضايعات با درد و خارش نيز‌توأم هستند و گاهي ممكن است اين ضايعات به صورت ترك‌هاي باز در آيند


ضخيم شدن  شريانها

ضخيم شدن  شريانها يا آترواسكلروزيس روي پوست پاها اثر مي‌گذارد .بيماران ديابتي نسبت به ديگران در سنين پايين تري به اين عارضه دچار مي‌شوند .اين عارضه منجر به باريك شدن جدار عروق خوني و تغييرات پوستي شامل ريزش مو در پاها و سردو نازك شدن پوست مي‌شود انگشت شست سرد و ناخن آن ضخيم مي شود و تغيير رنگ مي‌دهد .ورزش باعث ايجاد درد در ماهيچه‌هاي ساق پامي‌شود به اين علت كه به عضلات به اندازه كافي اكسيژن رساني نمي‌شود .همچنين از آنجايي كه خون، سلولهاي سفيد از بين برنده عفونت را حمل مي‌كند لذا هنگامي كه پوست پاي اين بيماران آسيبي ببيند ترميم به آهستگي صورت مي‌گيرد حتي خراشهاي كوچك مي‌تواند منجر به ايجاد زخمهاي باز شود كه به آهستگي ترميم مي‌يابند.


واكنشهاي آلرژيك (حساسيتی)

واكنشهاي حساسيتي پوست ممكن است در پاسخ به داروها مثل انسولين يا داروهاي خوراكي ضدديابت ايجاد شوند. اگر فكر مي‌كنيد به يك دارو حساسيت داريد بايد با پزشك خود مشورت كنيد. مراقب علائمي مانند قرمزي، فرورفتگي يا برآمدگي در مناطق تزريق انسولين باشید.


تاولهای ديابتی

در بيماران ديابتي ندرتاً تاولهايي در پشت انگشتان، دستها، انگشت شصت پا، پاها و گاهي اوقات روي ساق پاها و يا ساعدها بروز مي‌كند.اين تاولها بزرگ و بدون درد هستند .درمان فقط كنترل سطح قند خون در محدوده طبيعي مي‌باشد.


جوشهای ديابتی

اين اختلال، مشكل ديگري است كه به علت قندخون كنترل نشده ايجاد مي‌شود. در اين حالت برآمدگي‌هايي مانند نخود، زرد رنگ و سفت روي پوست ظاهر مي‌شود. دورتادور هر برآمدگي يك هاله قرمز وجود دارد وممكن است خارش هم داشته‌باشد. اين عارضه بيشتر در پشت دستها، پاها، بازوها، ساق پا و باسن و معمولا در مردان جوان مبتلا به ديابت نوع يك رخ مي‌دهد. غالبا اين بيماران كلسترول و چربي خون بالايي دارند و هنگامي كه ديابت كنترل شود معمولا اين برآمدگي‌ها ناپديد مي‌شوند.


سفت و ضخيم شدن پوست

گاهي اوقات پوست پشت دست بيماران ديابتي سفت، ضخيم و مومي مانند مي‌شود. بعضي مواقع هم در نواحي انشگت شست پا و پيشاني پوست ضخيم مي‌شود. مفاصل انگشتان سفت و سخت مي‌شود به گونه‌اي كه دامنه حركت آنها كاهش مي‌يابد اين حالت بيشتر در بيماران مبتلا به ديابت نوع يك رخ مي‌دهدو درمان آن تنها پايين آوردن سطح قندخون به محدوده نرمال مي‌باشد.

 

 


راشها (دانه های کوچک قرمز رنگ)

نواحي برجسته حلقه مانند يا كمان مانندي روي پوست ايجاد مي‌شود. اين راشها اغلب در بخشهايي از بدن شامل سر، دست و پاها ظاهر ميشود اما گاهي اوقات روي تنه هم اتفاق مي‌افتد. رنگ آنها معمولا قرمز، قرمز-قهوه‌اي ويا رنگارنگ مي‌باشد. اگر راشهايي به اين شكل در بدن شما وجود دارد به پزشك مراجعه كنيد. داروهايي وجود دارند كه مي‌توان به برطرف شدن اين عارضه كمك كند.


نواحي برجسته قهوه‌اي يا برنزه رنگي

كه در كناره‌هاي گردن، زيربغل وكشاله ران گاهي اوقات در دستها ، آرنج و زانو هم ديده مي‌شود. اين مشكل معمولا بيماراني را كه دچار اضافه وزن هستند مبتلا مي‌كند و بهترين درمان براي آن  كاهش وزن است. بعضي از كرمها مي‌توانند به بهتر شدن اين عارضه كمك كنند.

 

مراقبت‌هاي مناسب از پوست:

·    بيماري ديابت خود را كنترل كنيد. بيماران مبتلا به قندخون بالا، بيشتر به خشكي پوست و عفونتهاي باكتريايي دچار مي‌شوند.

·    پوست خود را همیشه تمیز و خشک نگهدارید .از پودر تالک در قسمت چین های پوستي مانند زيربغل و كشاله ران استفاده كنيد.

·    از حمام داغ گرفتن اجتناب كنيد. اگر پوست شما خشك است از كف حمام استفاده نكنيد صابونهاي مرطوب كننده مي‌توانند كمك كننده باشند. بعد از استحمام از يك كرم روغني مناسب استفاده كنيد اما فراموش نكنيد كه هيچگاه بين انگشتان پا را چرب نكنيد. رطوبت بيش از حد مي‌‌تواند باعث رشد  قارچ شود.

·    از خشكي پوست پرهيز كنيد. خراشيده شدن پوست خشك يا خارش آن مي‌‌تواند منجر به ايجاد زخمهاي باز و در نتيجه ايجاد عفونت شود. مرطوب كردن پوست بويژه در هواي سرد يا درهنگام وزش باد مي‌تواند از ترك خوردن پوست جلوگيري كند.

·    هرگونه بريدگي در بدن خود را به شيوه صحيح درمان كنيد. بريدگي ‌هاي كوچك را با آب و صابون شستشو دهيد. از محلولهاي آنتي‌سپتيك براي تميز كردن پوست استفاده نكنيد فقط از يك كرم آنتي‌بيوتيك يا پمادي كه پزشكتان تجويز كرده‌ استفاده كنيد. بريدگي‌هاي كوچك را با گاز استريل بپوشانيد و اگر به يك زخم ، سوختگي يا عفونت شديد و بزرگ مبتلا هستيد حتماً به پزشك مراجعه و تحت درمان قرار بگيريد.

·    از شامپوهاي ملايم استفاده كنيد و از اسپرهاي خوشبو كننده استفاده ننمائيد.

·    از پاهاي خود به خوبي مراقبت كنيد. هرروز آنها را از نظر وجود زخم‌ها و بريدگي‌ها كنترل كنيد واز كفشهاي صاف و بدون پاشنه و متناسب با اندازه‌ پايتان استفاده كنيد و قبل از اينكه كفش خود را بپوشيد درون آن را از نظر وجود جسم خارجي بررسي كنيد.

 

 

 

هیپوگلیسمی (افت قند خون)

 

ديابت بيماري است كه در آن، ميزان قند خون بالا مي‌رود و درمان آن، رساندن قند خون به حد طبيعي است ولي گاهي ممكن است اثر درمان دارويي خيلي زياد باشد و قند خون بيش از حد مورد نياز بدن كاهش يابد كه اين حالت را هيپوگليسمي مي‌نامند.

افت قند خون (هيپوگليسمي) يك عارضه خطرناك در درمان ديابت است. اين عارضه وقتي كه سطح قند خون بيش از حد طبيعي پايين بيايد بوجود مي‌آيد. وقتي افت قند خون در حد خفيف باشد، فرد ديابتي قادر به تشخيص علائم آن و درمان آن مي‌باشد. در موارد شديدتر ممكن است بطور ناگهاني ايجاد شود و ممكن است منجر به از دست دادن هوشياري يا تشنج شود. اين نوع از افت قند خون يكي از اورژانس‌هاي پزشكي تلقي مي‌شود

علل کاهش قند خون چيست؟


1- غذا:

   غذاي كافي كه شامل كربوهيدرات (نان، سيب‌زميني، برنج، ذرت، ميوه و.....) باشد، نخورده‌ايد

   حذف كردن يا  فراموش کردن یا دیر خوردن یک وعده غذای اصلی یا میان وعده


2 – فعاليت بدني زياد

   انجام ورزش يا فعاليت بدني زياد (ورزش قند خون را كاهش مي‌دهد زيرا عضلات شما قند خون را براي نياز خود مصرف مي‌كنند. )


3 – درمان دارويي

   مثلاً بدون صرف غذا، دارو مصرف كرده‌ايد.

    مصرف بیش از حد انسولین

   اگر انسولين مصرف مي‌كنيد بايد به ميزان كافي كربوهيدرات ميل كنيد. حذف وعده غذايي يا مصرف غذا به مقدار ناكافي موجب هيپوگليسمي مي‌شود

   بیماری کلیوی یا کبدی که سبب کاهش دفع دارو شده که در نتیجه غلظت آن در خون افزایش می یابد.


علائم و نشانه‌هاي هيپوگليسمي چيست؟


   گرسنگي ناگهاني

   خستگي ناگهاني

    تغييرات ناگهاني خلق و خو

   سردرد و سرگيجه

   تهوع

   تاري ديد - دوبینی

   تعريق

   رنگ پريدگي

    لرزش يا احساس لرز

   اضطراب

   تپش قلب

   افزايش ضربان قلب

   عدم تمركز

   تغييرات ناگهاني خلق و خو


علائم و نشانه‌هاي هيپوگليسمي شديد:

   اختلال تكلم

   عدم درك زمان و مكان

   گيجي و بي‌قراري

   از دست دادن هوشياري

   تشنج

 

 

 

هیپرگلیسمی (افزایش قند خون)

 

هيپرگليسمي به معني قند خون بالا است. براي بيماران ديابتي ، هيپرگليسمي كه به علت انسولين ناكافي است مي‌تواند باعث كماي ديابتي شود كه يك مرحله خيلي حساس است و يك اورژانس پزشكي محسوب مي‌شود. همچنين هيپرگليسمي مي‌تواند به علت خوردن غذاي زياد وبيشتر از رژيم معمول بيمار ايجاد شود كه نياز به درمان براي رسيدن به قند خون نرمال دارد ولي در صورت درمان به موقع به سمت كماي ديابتي نمي‌رود. تنها راه تشخيص هيپر گليسمي پيش رونده به سمت كماي ديابتي تست ادرار از نظر بررسي وجود كتون در ادرار  است.


علل هيپرگليسمي:

  ● خوردن غذاي زياد و بيشتر از رژيم غذايي معمول نسبت به مقدار انسولين تزريق شده

   فراموش كردن تزريق انسولين

  بيماري و استرس

  درست عمل نكردن دستگاه پمپ انسولين (براي ان دسته از بيماراني كه از اين دستگاه استفاده مي كنند


علائم هيپرگليسمي:

  تكرر ادرار

  پرنوشي

  خستگي

  دهان خشك


تشخيص ازمايشگاهي هيپرگليسمي:

اندازه گيري قند خون

اندازه گيري كتون ادرار از طريق آزمايش ادرار يا  آزمايش خون

 

 اگر كتون وجود دارد:

  مقدار زيادي آب بنوشيد.

  نوشيدن آب را تا زماني كه ادرار از كتون پاك شود ادامه دهيد.

  استفاده از انسولين خيلي كوتاه اثر توصيه شده طبق دستور پزشكتان

  به چك كردن قند خون و كتون ادامه دهيد.

  به علت احتياج به مراقبت پزشكي در اين وضعيت با پزشكان تماس بگيرد.


درمان هيپرگليسمي :

  انجام فعاليت مناسب فيزيكي

  كاهش يا تغيير رزيم غذايي

  در صورت ادامه قند خون بالا حتما با پزشك خود تماس بگيريد.

 

 

 

 

Ø      ديابت نوع يک

Ø      ديابت نوع دو

Ø      ديابت و تغذيه

Ø      ديابت و بارداري

Ø      ديابت و بچه ها

Ø      عوارض ديابت

  

دیابت نوع یک

 

ديابت چيست؟

دیابت یک نوع اختلال در سوخت و ساز بدن است که در آن یا انسولین به تعداد کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست تا وظایف خود را به درستی انجام دهد و در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن ، قند خون بالا می رود. انسولین هورمونی است که توسط سلول های "بتا" واقع در پانکراس ترشح می شود و وظیفه اصلی آن کاهش قند خون است ، پانکراس نیز یکی از غدد دستگاه گوارش است که در  پشت معده قرار دارد بالا بودن قند خون در درازمدت باعث بروز عوارض در سیستم قلب و عروق، کلیه ، چشم و سلسله اعصاب می گردد.

 

ديابت نوع يك:

   اغلب به نام ديابت وابسته به انسولين يا ديابت جوانان خوانده مي‌شود.

   در اين نوع ديابت، توليد انسولين بسيار كم و يا متوقف مي‌شود.

   درمان شامل تزريق انسولين همراه با تغييرات رژيم غذايي و فعاليت بدني مناسب مي‌باشد.

 

ديابت نوع يك معمولاً در دوران كودكي يا نوجواني آغاز مي‌شود اما ممكن است در هر سني شروع شود. بهبودي كامل ندارد. يك بيماري خود ايمني است به اين معني كه بدن بر عليه سلولهاي خود فعال مي‌شود. قبل از كشف انسولين در سال 1920، بيماران مبتلا به ديابت نوع يك معمولاً در همان سالهاي اول تشخيص بيماري فوت مي‌كردند ولي پس از كشف اين دارو همه چيز تغيير كرد.

 

علائم و نشانه های دیابت نوع یک:

علائم و نشانه‌هاي ديابت نوع يك با ميزان افزايش گلوكز خون مرتبط مي‌باشد. اغلب افرادي كه به ديابت نوع يك مبتلا مي‌شوند، نشانه‌هايي خواهند داشت كه با معاينات پزشكي مشخص خواهد شد.

شايعترين نشانه‌هاي ديابت نوع يك شامل:

·          دیر بهبود یافتن بیماری عفونی و افزایش استعداد ابتلا به اینگونه بیماری ها

·          افزايش حجم ادرار

·          تشنگي شديد

·          كاهش وزن عليرغم افزايش اشتها

·          خستگی مفرط

 

دیابت نوع یک چگونه تشخیص داده می شود؟

جمعيت كثيري از افرادي كه به ديابت نوع يك مبتلا مي‌شوند پس از گذشت يك ماه از پيشرفت نشانه‌ها تشخيص داده مي‌شود. در موارد نادر، وقتي كه نشانه‌ها مبهم‌تر هستند، ممكن است تشخيص بيماري طولاني‌تر شود. تست‌هاي در دسترس براي تشخيص ديابت نوع يك شامل موارد ذيل هستند:

 

قند خون تصادفي:
 در يك تست تصادفي قند خون، نمونه خون بصورت تصادفي در هر زمان از روز و بدون توجه به زمان مصرف غذا آزمايش مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا سطح گلوكز قند خون تصادفي بيشتر از
mg/dl 200 وقتي كه با نشانه‌هاي ديابت همراه باشد، تشخيص دهنده ديابت مي‌باشد.

قند خون ناشتا:
 در يك تست قند خون ناشتا، نمونه خون بعد از يك دوره حداقل 8 ساعته بدون خوردن و نوشيدن گرفته مي‌شود. نمونه خون صبح قبل از صرف صبحانه گرفته مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا اگر سطح گلوكز خون ناشتا در دو مرتبه آزمايش بيشتريا مساوي
mg/dl 126 باشد تشخيص ديابت قطعي مي‌شود. متداولترين تستي كه براي تشخيص ديابت بكار مي‌رود قند خون ناشتا مي‌باشد.

تست تحمل گلوكز خوراكي:

در طي يك تست تحمل گلوكز خوراكي، ابتدا يك نمونه قند خون ناشتا گرفته مي‌شود، سپس از فرد خواسته مي‌شود تا 75 گرم گلوكز مصرف كند و قند خون دو ساعت بعد اندازه گيري مي شود. سطح قند خون كمتر از mg/dl 140 بعد از دو ساعت نرمال تلقي مي‌شود. سطح قند خون بيشتر از mg/dl 200 بعد از دو ساعت مشخص كننده ديابت است. سطح قند خون بين 140 تا mg/dl 200 بعد از 2 ساعت نشانه اختلال تحمل گلوكز مي‌باشد. اين افراد بايد در آينده از نظر ابتلا به ديابت مرتباً بررسي شوند. اختلال تحمل گلوكز يك عامل خطر براي بيماريهاي قلبي مي‌باشد.

 

 

 

 

ديابت نوع دو چيست؟

 

آنچه در ديابت تخريب مي‌شود، فعاليت انسولين مي‌باشد، انسولين ماده‌اي است كه به گلوكز اجازه مي‌‌دهد توسط ارگانهاي مختلف بدن مصرف شود. برخلاف ديابت نوع يك كه توليد انسولين بطوركامل از بين مي‌رود، علت ديابت نوع دو عدم هماهنگي بين نياز بدن به افزايش ترشح انسولين و توانايي بدن در انجام اين كار مي‌باشد. مهمترين دلايل افزايش نياز به انسولين افزايش توده چربي بدن وكاهش فعاليت فيزيكي مي‌باشد. از اينرو موثرترين درمان شامل كاهش وزن و ورزش منظم مي‌باشد. استفاده از قرصها مي‌تواند به تحريك ترشح انسولين و موثر شدن انسولين كمك كند.

 

علائم و نشانه های دیابت نوع دو

متأسفانه ديابت يك بيماري بي‌سر و صدا مي‌باشد. در واقع سطح نسبتاً بالاي قند خون 200-180( mg/dl) نشانه‌اي در بيمار ايجاد نمي‌كند و ممكن است براي ماهها يا سالها علامت‌دار نشود درحاليكه آسيبهاي آن متوجه بدن مي‌شود. همچنين سطوح بسيار بالاي قند خون (mg/dl220 200) فقط نشانه‌هاي خفيفي را ايجاد مي‌كند كه شامل افزايش حجم ادرار، تشنگي غيرطبيعي مي‌باشد درحاليكه مي تواند براي سالها بدون علامت باشد. در همين زمان ممكن است ضعف و گرفتگي عضلات و ساير نشانه‌هاي كوچك اتفاق بيفتد.

ساير نشانه ها مانند كاهش وزن عليرغم افزايش اشتها و خستگي و افزايش استعداد ابتلا به عفونتها مي‌باشد.علايم نوروپاتي(عوارض عصبي پاها) ويا اختلالات بينايي نيز مي توانند از علايم افزايش قند باشد كه باعث مراجعه فرد به پزشك مي شود.

اغلب ،ديابت نوع دو به طور تصادفي تشخيص داده مي شود و بسياري از بيماران از افزايش قند خود آگاه نمي باشند.

 

دیابت نوع دو چگونه تشخیص داده می شود؟

 

قند خون تصادفي:

در يك تست تصادفي قند خون، نمونه خون بصورت تصادفي در هر زمان از روز و بدون توجه به زمان مصرف غذا آزمايش مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا سطح گلوكز قند خون تصادفي بيشتر از mg/dl 200 وقتي كه با نشانه‌هاي ديابت همراه باشد، تشخيص دهنده ديابت مي‌باشد.

 

قند خون ناشتا:

در يك تست قند خون ناشتا، نمونه خون بعد از يك دوره حداقل 8 ساعته بدون خوردن و نوشيدن گرفته مي‌شود. نمونه خون صبح قبل از صرف صبحانه گرفته مي‌شود. طبق نظر انجمن ديابت آمريكا اگر سطح گلوكز خون ناشتا در دو مرتبه آزمايش بيشتريا مساوي mg/dl 126 باشد تشخيص ديابت قطعي مي‌شود. متداولترين تستي كه براي تشخيص ديابت بكار مي‌رود قند خون ناشتا مي‌باشد.

 

تست تحمل گلوكز خوراكي:

در طي يك تست تحمل گلوكز خوراكي، ابتدا يك نمونه قند خون ناشتا گرفته مي‌شود، سپس از فرد خواسته مي‌شود تا 75 گرم گلوكز مصرف كند و قند خون دو ساعت بعد اندازه گيري مي شود. سطح قند خون كمتر از mg/dl 140 بعد از دو ساعت نرمال تلقي مي‌شود. سطح قند خون بيشتر از mg/dl 200 بعد از دو ساعت مشخص كننده ديابت است. سطح قند خون بين 140 تا mg/dl 200 بعد از 2 ساعت نشانه اختلال تحمل گلوكز مي‌باشد. اين افراد بايد در آينده از نظر ابتلا به ديابت مرتباً بررسي شوند. اختلال تحمل گلوكز يك عامل خطر براي بيماريهاي قلبي مي‌باشد.

 

 

 

دیابت و تغذیه

 

 

تغذیه در دیابتدر مورد رژیم غذایی افراد دیابتی به شما حق میدهم اگر سر در گم باشید متاسفانه در این زمینه اطلاعات کم نزد پزشکان متخصص و کادر واحد های درمانی کشور موجود است.

 

حقیقت در مورد بیماران دیابتی این است که بدن این افراد تحمل میزان بالای قند خون را ندارد و به همین جهت باید وعده ها ی غذایی انها را بصورتی تنظیم نمود که در مدت زمانی کوتاه میزان قندی که وارد بدنشان میشود زیاد نباشد.
برای این منظور چند راه پیشنهاد میشود.

·     کاهش میزان مصرف از مواد غذایی شیرین و حاوی مقدیر زیاد کربوهیدرات:موادی نظیر انواع مرباها و نوشابه ها ، قند و شکر و بیسکوئیت های شیرین و شیرینی و ...

·     کم نمودن حجم غذای خورده شده در هر وعده : به عنوان مثال یک فرد دیابتی به جای انکه هر روز از سه وعده غذایی و سه میانوعده استفاده نماید لازم است از 3 وعده کم حجم و 5 یا شش میانوعده استفاده نماید که حتما یکی از انها باید قبل از خواب شود تا هنگام شب ار خواب نپرند و با دیدن انواع خواب های آشفته و کابوس دچار کم خوابی نشوند.

·         استفاده بیشتر از سبزیجات به همراه وعده های غذایی و همچنین استفاده از انواع میوه جات و غلات و حبوبات پوست گیری نشده

نیازهاى غذایى مبتلایان دیابت

ویتامین ث:

باعث کاهش مقاومت به انسولین شده، با عفونتها مقابله کرده و قدرت عروق خونى را افزایش مى‌دهد. در صورت وجود مشکلات کلیوى مصرف دوزهاى بالاى ویتامین ث بایستى تحت نظر پزشک باشد.


ویتامینE :

همراه با توکوفرول باعث پیشگیرى از عوارض عروقى مى‌شود و باعث کاهش مقاومت به انسولین شده و به عنوان مکملى هست که باعث جلوگیرى از نیاز افراد مبتلا به دیابت نوع دوم به انسولین مى‌شود.

 

ویتامین B1:

باعث کاهش مقاومت به انسولین مى‌شود و در افراد مبتلا به نوروپاتى دیابتى (اختلالات اعصاب در اندامهاى بدن) سطح این ویتامین پایین است. اگر کمبود وجود داشته باشد بایستى مصرف شود.

 

ویتامین B12:

از آسیب اعصاب محیطى در بیماران دیابتى پیشگیرى مى‌کند.


بیوتین:

باعث کاهش قند خون شده و در پیشگیرى از اختلال اعصاب محیطى ناشى از دیابت بسیار موثر است.


ویتامینD :

باعث افزایش ترشح انسولین شده و سطح قند خون را پایین مى‌آورد.

 

 اینوزیتون:

باعث بهبود حالت نوروپاتى یا اختلال اعصاب محیطى در دیابتی‌ها مى‌شود.


اسید آلفا لیپوئیک:

باعث کاهش نوروپاتى دیابت شده و در کاهش درد اندامهاى افراد مبتلا بسیار موثر است.

 

کارنى تین:

باعث کاهش دردهاى ناشى از نوروپاتى دیابتى شده و باعث کاهش درد مى‌شود.


روغن گل پامچال:

باعث کاهش آسیبهاى عصبى در بیماران دیابتى مى‌شود.

مواد غذایى مفید در دیابت

حبوبات، جو، برنج قهوه‌اى، شیر سویا، عدس، ماهى، تخم مرغ، میوه‌هاى تازه، آووکادو، ریواس، گندم کوهى، گلابى، سبزیجات تازه، پیاز، قارچ، خربزه، هندوانه، کنگر فرنگى، اسفناج، آجیل، سیر، شنبلیله، دارچین.

 

 

 

 

دیابت و بارداری

 

ديابت حاملگي، نوعي از ديابت است كه اولين بار در يك خانم حامله به دنبال حاملگي  پديدار مي‌شود. در آمريكا از هر 100 خانم حامله، حدود 3 تا 8 مورد به ديابت حاملگي مبتلا مي‌شوند. ديابت هم به بيماري اطلاق مي‌شود كه قند خون بالاتر از حد طبيعي است. بدن شما براي توليد انرژي گلوكز را مصرف مي‌كند اما وقتي كه ميزان گلوكز خيلي بالا باشد براي بدن شما مضر خواهد بود. وقتي مبتلا به ديابت بارداري هستيد، قند خون بالا براي جنين شما مضر است.

 

عوامل خطر ابتلا به ديابت حاملگي چيست؟

مبتلا بودن یکی از اقوام درجه یک به دیابت
سن بالاي 25 سال
اضافه وزن
 داشتن
سابقه ديابت بارداري و تولد نوزاد با وزن بیش از 5/4 کیلوگرم

اگر اضافه وزن داريد و يا سابقه ديابت بارداري يا دفع قند در ادرار داشته ايد، شما درمعرض خطر بالاي ابتلا به ديابت بارداري هستيد.
اگر يك يا تعداد بيشتري از عوامل خطر را داشتيد خطر متوسطي جهت ابتلا به ديابت بارداري داريد.
اگر هيچيك از عوامل خطررا نداشتيد خطر ابتلا به ديابت بارداري در شما پايين است.

ديابت بارداري چگونه تشخيص داده مي‌شود؟

تست تحريكي غربالگري گلوكز (GCT) :
◄ براي اين تست، يك نوشيدني شيرين ميل خواهيد كرد و پس از يك ساعت سطح قند خون شما چك خواهد شد. اين تست در هر زماني از روز قابل انجام است. اگر نتيجه اين تست بالاتر از حد طبيعي باشد شما نياز به بررسي‌هاي بيشتري داريد.

تست تحمل گلوكز (OGTT) :
◄ حداقل 3 روز قبل از انجام اين تست، شما بايد رژيم غذايي عادي داشته باشيد و حداقل 8 ساعت قبل از انجام تست ناشتا باشيد. قند خون، قبل از انجام تست اندازه گيري مي‌شود. پس از آن شما يك نوشيدني شيرين(حاوي 100 گرم گلوكز) مي‌نوشيد و قند خون شما، يك ساعت، دو ساعت و سه ساعت بعد از آن چك مي‌شود. اگر قند خون حداقل در دو مورد بالاتر از حد طبيعي باشد شما مبتلا به ديابت بارداري هستيد.
 

مقادير بالاتر از حد طبيعي در تست تحمل گلوكز

m/dl 95 ³

ناشتا

m/dl 180 ³

بعد از يكساعت

m/dl 155 ³

بعد از دو ساعت

m/dl 140 ³

بعد از سه ساعت

 

ديابت بارداري چه اثراتي بر روي كودك من خواهد داشت؟

● تولد نوزاد با وزن بالا ؛كه اين حالت مي‌تواند منجر به زايمان سخت و آسيب به نوزاد شود.

● كاهش قند خون نوزاد بعد از تولد

● مشكلات تنفسي

● ناهنجاريهاي جنيني

 

ديابت بارداري چگونه درمان مي‌شود؟

 

يك الگوي غذايي مناسب

جهت طراحي يك الگوي غذايي مناسب براي خود و جنين با يك متخصص تغذيه مشورت كنيد. از الگوي غذايي استفاده كنيد كه قند خون را در محدوده طبيعي حفظ كند. اين الگوي غذايي شما را راهنمايي مي‌كند كه چه نوع غذاهايي بخوريد، چقدر بخوريد و چه وقت بخوريد. نوع، مقدار و زمان مصرف غذا سه نكته مهم در حفظ قند خون در محدوده طبيعي مي‌باشد.

● مصرف شيرينيجات را محدود كنيد.

● سه وعده غذايي و همچنين يك تا سه ميان وعده مصرف كنيد.

● از فيبرهاي موجود در ميوه‌ها، سبزيجات، غلات و نان، در رژيم روزانه خود استفاده كنيد.

● برخلاف تصور، نياز پايه بدن به انرژي در حاملگي بالاتر نمي رود بلكه كمتر ميشود وداشتن رژيم غذايي تحت نظر پزشك آسيبي به مادر يا جنين نمي رساند.

 

 

 

 

 

 فعاليت بدني مناسب

فعاليتهاي فيزيكي، از قبيل پياده‌روي و شنا كردن به شما كمك مي‌كند تا قند خونتان به حد طبيعي برسد. در مورد بهترين نوع فعاليت با پزشك خود مشورت كنيد. اگر در حال حاضر فعاليت شما زياد است از پزشك خود بخواهيد شما را راهنمايي كند كه الگوي ادامه فعاليت چگونه باشد.

 

 تزريق انسولين (در صورت نياز)

برخي از خانمهاي مبتلا به ديابت بارداري، براي رسيدن به قند خون طبيعي علاوه بر الگوي غذايي و فعاليت فيزيكي به انسولين نياز دارند. در صورت نياز به انسولين، پزشك دوز انسولين و نحوه تزريق را به شما آموزش خواهد داد. انسولين براي جنين شما مضر نيست و از طريق جريان خون به جنين منتقل نمي‌شود.

 

چگونه مي‌توانم از سطح قند خون خود آگاهي يابم؟

پزشك جهت كنترل قند خون، استفاده از دستگاه كوچكي كه گلوكومتر ناميده مي‌شود به شما توصيه خواهدكرد. شما بايد ياد بگيريد كه:

● چگونه از اين دستگاه استفاده كنيد.

● چگونه يك قطره خون از نوك انگشت خود بگيريد.

● محدوده طبيعي قند خون كدامست.

● چه زماني قند خون خود را اندازه‌گيري كنيد.

 

زمانهايي كه بايد قند خون را اندازه بگيريد:

● وقتي از خواب بيدار مي‌شويد.

● دقيقاً قبل از صرف غذا

● 1 تا 2 ساعت بعد از صرف صبحانه

●  تا 2 ساعت بعد از صرف نهار

● 1 تا 2 ساعت بعد از صرف شام

جدول زير مقادير قند خون طبيعي را در يك خانم حامله نشان مي‌دهد:

 

كمتر از 90

بعد از برخاستن از خواب

كمتر از 140-130

يك ساعت بعد از غذا

كمتر از 120-110

2 ساعت بعد از غذا

 

بعد از تولد نوزاد، چگونه مي‌توانم از بهبودي ديابت اطمينان حاصل كنم؟

شما بايد 6 تا 12 هفته بعد از تولد نوزاد تست قند خون را انجام دهيد. در اكثر خانمهاي مبتلا به ديابت بارداري، بعد از اتمام بارداري، ديابت از بين مي‌رود ولي شما همچنان خطر ابتلا به ديابت بارداري در حاملگي‌هاي بعدي و ابتلا به ديابت نوع دو را خواهيد داشت.

در صورتي كه قند خون در دوران بارداري تحت كنترل نباشد،بررسي و پايش نوزاد در 24 ساعت اول ضروري است.

 

چگونه مي‌توانم از ابتلا به ديابت نوع دو جلوگيري كنم؟

   ● رسيدن به وزن ايده‌آل و حفظ آن: اگر وزن شما بالاتر از حد ايده‌آل باشد، 5 تا 7% كاهش وزن، تغييرات زيادي را ايجاد ميكند.

   حداقل 30 دقيقه در روز فعاليت فيزيكي از قبيل پياده‌روي، شنا داشته باشيد.

   الگوي غذايي سالم داشته باشيد. ميزان زيادي حبوبات، ميوه و سبزيجات در رژيم روزانه خود مصرف كنيد.

   از مصرف چربيها و غذاهاي با كالري بالا خودداري كنيد. متخصص تغذيه در طراحي يك الگوي غذايي مناسب مي‌تواند كمك كند.

 

 

دیابت و بچه ها

ديابت يا بيماري قند به علت ناتواني بدن در توليد يا مصرف انسولين پديد مي‌آيد. انسولين ماده‌اي است كه در بدن توسط لوزالمعده ترشح مي‌شود و باعث مي‌شود قند يا به عبارتي مهمترين منبع انرژي بدن مورد استفاده قرار گيرد .در ديابت نوع يك،كه اغلب به نام ديابت وابسته به انسولين يا ديابت جوانان خوانده مي‌شود توليد انسولين توسط لوزالمعده كم مي‌شود و يا اصلا انسولين در بدن توليد نمي شود.

 

علائم بيماري ديابت:
شايعترين نشانه‌هاي ديابت نوع يك شامل:
افزايش حجم ادرار
تشنگي شديد
كاهش وزن عليرغم افزايش اشتها
ساير نشانه‌ها شامل خستگي و افزايش استعداد ابتلا به عفونتها مي‌باشد.

 

علائم افت قند خون:
لرزش دست و احساس لرزش در عضلات
پوست رنگ پريده
عرق سرد
ضربان قلب تند
گرسنگي
بي‌قراري و گريه
سياهي رفتن چشم‌ها
خستگي و خواب آلودگي
سردرد
عدم تمركز

 

افت قند خون:
شرايطي كه اين وضعيت را پيش مي‌آورد عبارتند از:
كودك يك وعده غذا را فراموش كند
هواي خيلي گرم يا خيلي سرد
ورزش شديد بدون تغذيه مناسب

 

اقداماتي كه بايد در زمان كاهش قند خون انجام دهيد:

به سرعت يك غذاي شيرين مثل آب ميوه- نوشابه- نصف ليوان آب و 5-4 حبه قند به كودك داده شود حتي‌الامكان جامد نباشد تا در صورت ايجاد تشنج غذا به راه‌هاي هوايي كودك وارد نشود در صورت بهبود نيافتن كودك اين كار 15 دقيقه بعد تكرار شود. در صورت بهتر شدن كودك بايد يك ماده غذايي كه قند آن جذب طولاني‌تري داده بايد به وي داده شود تا دوباره افت قند تكرار نشود مثل ساندويج پنير يا شير با چند بيسكويت

علائم افت شديد قند:

  كاهش هوشياري (بي‌هوشي)

تشنج

افزايش قند خون:

شرايطي كه اين وضعيت را پيش مي‌آورد عبارتند از:

انسولين در دسترس بدن كم باشد يا بيمار تزريق انسولين را فراموش كند

غذا زيادتر از حد معمول مصرف گردد

ورزش و فعاليت بدني خيلي كم شود

بدن در وضع پر اضطراب يا بيماري (گلودرد- سرماخوردگي و .... )قرار گيرد.

 

علائم افزايش قند خون:

تشنگي

خستگي و ضعف

افزايش دفعات ادرار

تاري ديد

 

اقداماتي كه بايد در زمان افزايش قند خون انجام دهيد:

اندازه‌گيري قند خون با گلوكومتر

تزريق انسولين كريستال طبق دستور پزشك

استفاده از غذاها و نوشيدني‌هاي بدون قند

نكاتي درباره تغذيه كودك :

تغذيه قبل از خواب كودك مهم است زيرا از افت قند در طول شب جلوگيري مي‌كند

قبل از فعاليت شديد مثل ورزش كودك نياز به مواد قندي دارد. مي‌توان از قندهاي ساده مثل شكلات و آب نبات استفاده نمود. بهتر است فعاليت ورزشي مداوم بيش از يك ساعت طول نكشد. كودك هر ساعت بايد تغذيه شود

مقدار غذاي مناسب براي كودك بر اساس ميزان مصرف انسولين بايد به صورت منقسم براي كودك تنظيم شود. در اين كار متخصص تغذيه به شما كمك مي‌كند.

 

 

 

عوارض ناشی از دیابت

 

مهمترين راه جهت كاهش خطر پيشرفت عوارض ديابت، كنترل دقيق قند خون بررسي منظم توسط پزشك شما ميباشد. عوارض ناشی از دیابت به شرح زیر می باشد جهت دریافت اطلاعات تکمیلی روی عناوین زیر کلیک نمایید:

 

ü        عوارض عصبی

ü        عوارض قلبی – عروقی

ü        عوارض چشمی

ü        عوارض گوارشی

ü        پای دیابتی

ü        عوارض کلیوی

ü        افسردگی و دیابت

ü        عوارض پوستی

ü        هیپوگلیسمی (افت قند خون)

ü        هیپرگلیسمی (افزایش قند خون)

 

 

 

اختلالات سيستم عصبي (نوروپاتي)

 

درگيري سيستم عصبي نوروپاتي ناميده مي‌شود كه حدود 65% ديابتي‌ها مبتلا هستند

افزایش قند خون در طی سالیان متمادی سبب صدمه به عروقی که نقش تغذیه و اکسیژن رسانی به اعصاب را دارند، می شود. افزایش قند خون هم چنین بر روی پوشش های اعصاب هم می تواند صدماتی ایجاد کند.

این صدمات مانع از انتقال پیام های عصبی می شود ویا ممکن است که سبب انتقال آهسته یا اشتباهی پیام های عصبی شود. این حالت می تواند باعث پیدایش کرختی یا درد در پاها و قسمت های پایین ساق ها شود این وضعیت هم چنین موجب می شود که شما نتوانید بریدگی ها ، کبودی ها، یا سایر آسیب های وارده به پاهای خود را احساس کنید.

 نوروپاتي ديابتي نشانه‌هاي متعددي را ايجاد مي‌كند كه شامل: احساس گزگز و مورمور در دستها و پاها يا از دست دادن حس درد در اندامها مي باشد. نوروپاتي برروي مثانه، روده‌ها، معده و پوست اثر مي‌گذارد همچنين باعث اختلالات جنسي در مردان مي‌شود. شايعترين نوع نوروپاتي محيطي درگيري دستها و پاها مي‌باشد.

 

 

عوارض قلبی - عروقی

بيماري عروق كرونر يكي از علل عمده مرگ ومير در دنيا مي باشد و در حدود نصف موارد مرگ ومير را شامل مي شود. بيماريهاي قلبي-عروقي يك عامل تهديد كننده بزرگ هستند كه در 75% مبتلايان به ديابت منجر به مرگ يا ساير بيماريهاي عروقي ميشوند. در افراد ديابتي شيوع سكته قلبي و مغزي 5 برابر افراد غير ديابتي مي باشد تصلب شرائين( آرتريو اسكلروزيس) يك نماي آناتوميك از بالا رفتن سن است و اين حالت منجر به حملاتي از قبيل سكته قلبي يا مغزي مي‌شود.

اين حالت كه با ديابت تسريع مي‌شود و يك عامل خطر وابسته و افزايش يافته است حمله قلبي – عروقي ناميده مي‌شود، با كنترل ديابت مي‌توان از بروز آن جلوگيري كرد. علاوه بر كنترل قند خون، بيماران ديابتي بايد از ساير عواملي كه در جلوگيري ازبروز عوارض قلبي-عروقي ومغزي-عروقي كمك كننده هستند آگاهي يابند. اين عوامل عبارتند از:

   ● عدم مصرف سيگار

   ● حفظ فشار خون و چربي خون در حد طبيعي

   ● مصرف رژيم غذايي كم چربي و انجام ورزش.

علایم شایع بیماری های قلبی كدامند؟

وقتي شريان تنگ و يا به طور کلي مسدود مي شوند، ممکن است يک يا چند مشکل قلبي پديد آيد.

   ● درد قفسه سینه

   ● تنگی نفس

   ● تپش قلب

   ● ورم یا ادم

   ● سیانوز

البته ممکن است بیماران هیچ کدام از این علایم را نداشته باشند و دچار سکته قلبی ساکت شوند. درگیری عروق مغزی می تواند به سکته مغزی منجر شود. درگیری عروق در اندام های تحتانی می تواند باعث بروز علایمی مثل پاهای سرد، دردهای شبانه در پاها، درد در هنگام استراحت، ریزش موهای پاها و انگشتان پا، سفید شدن پا و .... گردد.

درد قفسه سينه چيست؟

به آن آنژين هم مي گويند. زماني که آنژين داريد، احساس درد قفسه سينه، بازوها و شانه ها يا پشت خود مي کنيد. اين درد در زمان ورزش تشديد مي شود و در زمان استراحت از بين مي رود. در صورت عدم درمان اين درد بيشتر خواهد شد. ديابت ممکن است به اعصاب قلب صدمه برساند و در نتيجه با وجود مشکل، فرد ديابتي احساس درد نکند.

حمله قلبي (سکته) چيست؟

سکته زماني اتفاق مي افتد که رگ تغذيه کننده قلب مسدود شود. در نتيجه ممکن است به قسمتي از قلب خون نرسد، و اين قسمت از عضله کار خود را نتواند انجام دهد و بنابراين قلب ضعيف شده و در هنگام حمله قلبي علائمي مثل درد قفسه سينه همراه با حالت تهوع و ضعف بيش از اندازه و تعريق ديده مي شود.

اختلال عضله قلبي چيست؟

 وقتي که عروق خوني قلب تنگ مي شوند خون کمتري به عضله قلب مي رسد که اين آسيب سبب ضعف عضله قلب مي شود که به آن اختلال عضله قلب مي گويند.


 يک سکته مغزي چه نشانه هايي مي تواند داشته باشد؟

سکته مغزي زماني ايجاد مي شود که به قسمتي از مغز خون نرسد و کارش متوقف شود. نشانه هاي آن بستگي به اين دارد که چه قسمتي از مغز صدمه ديده باشد. يک سکته مغزي مي تواند:


  
به طور ناگهاني سبب بي حسي و ضعف صورت، دست و پا (در يک طرف بدن) شود.

   به طور ناگهاني سبب بي هوشي و يا اختلال در تکلم و اختلال در ادراک شود.

   به طور ناگهاني سبب گيجي ، ازد ست دادن تعادل ، يا اختلال در راه رفتن شود.

   به طور ناگهاني سبب کاهش قدرت بينايي يک يا هر دو چشم شود و يا ناگهاني دو بيني ايجاد گردد.

   به طور ناگهاني سبب سردرد شديد شود.

   در صورت مشاهده علايم هشدار دهنده با پزشک خود مشورت نماييد.

چه اقداماتي براي پيشگيري از بيماري قلبي – عروقي لازم مي باشد ؟

   قند خون و فشار خون را بايد تا حد ممکن در طبيعي نگه داشت.

   کلسترول و چربي هاي خون نيز بايد در محدوده طبيعي باشند.

   داروهاي ديابت (قرص يا انسولين) بايد به موقع مصرف شوند.

   پيروي از برنامه غذايي که کارشناس تغذيه طرح ريزي کرده ، لازم است.

   عدم استعمال دخايات نيز در پيشگيري از بيماري هاي قلبي – عروقي موثر است.

   پياده روي ، شنا، باغباني و به طور کلي ورزش در اکثر روز هاي هفته به مدت 30 دقيقه توصيه مي شود.

  

 

 

اختلالات چشمي (رتينوپاتي)

 

در افرادديابتي خطر ابتلا به اختلالات چشمي خيلي بيشتر از افراد غيرديابتي مي‌باشد. شايعترين حالت آن رتينوپاتي ديابتي ناميده مي‌شود كه علت آن آسيب عروق خوني است كه اعصاب شبكيه چشم را تغذيه مي‌كنند. رتينوپاتي علت كوري در ديابت مي‌باشد. رتينوپاتي در مراحل اوليه با ليزر به راحتي قابل درمان است. همه بيماران مبتلا به ديابت نوع يك بايد معاينه چشم پزشكي سالانه داشته باشند. افراد ديابتي خطر بالايي جهت ابتلا به آب مرواريد، آب سياه (افزايش فشار داخل چشم كه به عصب بينايي آسيب مي‌زند) دارند. آب مرواريد با جراحي و آب سياه با تجويزدارو درمان مي‌شوند.

 

جلوگيري از بيماري چشمي (رتينوپاتي):


جلوگيري از ضايعات چشمي با كنترل دقيق بيماري ديابت قابل دستيابي است و در صورتيكه فشار خون بالا نيز وجود داشته باشد بايد درمان شود.


بنابراين معاينه مكرر چشمها بوسيله چشم پزشك براي جلوگيري از ايجاد و پيشرفت ضايعه لازم است و اين مسئله خيلي مهم است كه عوارض چشمي به راحتي با ليزر قابل كنترل و درمان است و با اين كار پيشرفت بيماري شبكيه چشم متوقف مي‌شود.

 

 

 

عوارض گوارشی

عوارض گوارشي ديابت يا گاسترو پارزي اختلالي است كه در بيماران ديابتي نوع يك و دو رخ مي‌دهد در اين حالت محتويات معده باتاخير طولاني تخليه مي‌گردد واعصاب معده به خوبي كار نمي‌كند. در واقع عصب معده به نام عصب واگ كه در حركت غذا در لوله گوارش نقش دارد آسيب مي‌بيند و ماهيچه‌هاي معده و روده كوچك به طور طبيعي كارنمي‌كنند لذا حركت غذا در لوله گوارش كند مي‌شود يا كاملا متوقف مي‌گردد.

 

علائم و نشانه ها

سوزش سردل

تهوع واستفراغ مواد غذايي هضم نشده

احساس پري زودرس هنگام غذا خوردن

كاهش وزن

نفخ شكم

سطوح قند خون نامنظم

بي‌اشتهايي

احساس برگشت غذا از معده به مري

احساس انقباض وگرفتگي عضلات  ديواره معده

 

 

عوارض اختلال در تخليه معده يا گاسترو پارزي

گاستروپارزي باسخت تر كردن كنترل قندخون ، ديابت رابدتر مي‌سازد. وقتي غذا با تاخير از معده وارد روده كوچك شده و جذب مي‌گردد باعث افزايش سطح قندخون مي‌گردد.

باقي ماندن طولاني مدت غذا در معده بدليل خاصيت مخمري غذا ميتواند مشكلاتي مانند رشد باكتريها را بوجود آورد. همچنين ممكن است غذاي باقيمانده به صورت توده‌هاي سفت بنام bezoar درآيد كه مي‌تواند منجر به ايجاد تهوع ، استفراغ و انسداد در معده شود و حتي ممكن است اين توده‌هاي سفت مسير غذا در روده باريك را مسدودكنندكه در اين حالت خطرناك مي‌شود.

 

درمان:

مهمترين هدف درمان در گاستروپارزي ناشي از ديابت، كاهش سطح خون تا حد امكان مي‌باشد. درمان شامل تزريق انسولين ، داروهاي خوراكي كاهنده قندخون ، تغيير در نوع رژيم غذايي و زمان غذاخوردن ودرموارد شديدتر لوله غذايي و تغذيه از راه وريدي می باشد.

 

درمان دارویی

داروهاي مختلفي براي درمان گاستروپارزي استفاده مي‌شود. پزشك ممكن است داروهاي مختلفي براي شما استفاده كند يا تركيبي از داروها را براي بدست آوردن بهترين نتيجه بكار برد.


تغييرات غذايي

تغيير دادن عادات غذايي مي‌تواند به كنترل اختلال تأخير در تخليه معده كمك كند. پزشك يا متخصص تغذيه دستورات خاصي را به شما مي‌دهند. در هر حال يكي از نكات مهم، تغيير وعده‌هاي غذايي از 3 بار در روز به 6 بار در روز ولي باحجم كمتر است. وقتي در هر بار غذا خوردن، حجم كمتري از غذا وارد معده شود در نتيجه معده خيلي پر نمي‌شود. پزشك يا كارشناس تغذيه ممكن است به شما توصيه كند در طول روز براي ثابت شدن سطح قند خونتان و بهتر شدن وضعيت بیماریتان، چندين وعده مواد غذايي آبكي استفاده كنيد.

مواد غذايي آبكي، همه مواد مغذي موجود در غذاهاي جامد را دارند اما آسانتر و سريعتر از خلال معده عبور مي‌كنند. همچنين از مصرف غذاهاي با چربي بالا يا غذاهاي پرفيبر اجتناب كنيد. چربي به طور طبيعي سرعت هضم را كند مي‌كند و فيبر هم هضم را مشكل مي‌سازد در نتيجه باعث تشديد مشكل موجود مي‌شوند. بعضي از غذاهاي پرفيبر مثل پرتقال و كلم بروكلي محتوي موادي هستند كه غيرقابل هضم مي‌باشند اين مواد غيرقابل هضم به مدت طولاني در معده باقي مي‌مانند و احتمال تشكيل bezoar (گلوله‌هاي سفت غذا كه باعث انسداد لوله گوارش مي‌شوند) وجود خواهد داشت لذا از مصرف آنها خودداري كنيد.


تغذيه لوله‌اي

اگر ساير شيوه‌ها موثر واقع نشوند ممكن است نياز به جراحي و گذاشتن يك لوله غذايي وجود داشته باشد .

 

مسئله مهم اين است كه در بيشتر موارد گاستروپارزي قابل علاج نيست و معمولاً به صورت مزمن باقي مي‌ماند و درمان تنها کمک مي‌كند تا حد امكان سلامت و راحتي بيمار حفظ شود.

 

 

پای دیابتی

 كنترل ضعيف ديابت در طولاني مدت (مثلا وقتي كه فرد سالها از بيماري غافل شود)و افزایش قند خون می تواند سبب دو مشکل شود که می تواند به پاها آسیب رساند:

 

1 – صدمه و تخریب اعصاب :

 با تخریب اعصاب شما احساس درد، گرما و سرما در پاها نمی کنید. ممکن است پاها دچار یک زخم یا بریدگی شود و به دلیل این که دردی احساس نمی کنید به این مشکل توجهی نکرده بنابراین وضعیت زخم و یا هر آسیب دیگر بدتر خواهد شد.

2 – جریان خون ضعیف :

دومین مشکل که ممکن است اتفاق بیفتد زمانی است که جریان خون کافی به پاها و انتهای انگشتان پا نمی رسد. جریان خون ضعیف باعث می شودکه هر نوع زخمی که در پاها وجود دارد بدتر شده یا سبب ایجاد عفونت می شود این مشکلات به نام بیماری های عروق محیطی نامیده می شود.

 

 

مشکلاتی که به طور معمول در پای افراد ديابتی ايجاد می شود چيست ؟

پاهای هر کسی ممکن است دچار خراشیدگی ، میخچه ، پینه یا بد شکلی باشد اگر مبتلا به دیابت هستید و قند خونتان بالاست این مشکلات می تواند سبب عفونت شود :

   ● میخچه و پینه ها

   ● اول ها

   ● ناخن در پوست فرو رفته

   ● انگشتان چکشی

   ● پوست ترک دار و خشک

   ● مشکلات قارچی در پا

 

چه کار هايی را برای مراقبت از پاها بايد انجام داد؟

·    كنترل ديابت را بصورت دقيق انجام دهيد.

·    پاهای خود را هر روز از نظر وجود قرمزی ، زخم، پینه و خراشیدگی بررسی کنید اگرمبتلا به ميخچه، ترك پوست، عفونتها، تغيير رنگ پوست و زخم هستيد، حتماً با پزشك خود تماس بگيريد.

·    پاهاي خود را هرروز بررسي كنيد

·       پاهاي خود را تميز و خشك نگهداريد. بخصوص به فضاي بين انگشتان سوم و چهارم، چهارم و پنجم توجه كنيد، براي پوستهاي خشك از كرمهاي خنثي و براي پوستهاي مرطوب از پودر استفاده كنيد.

·    هميشه از جوراب استفاده كنيدو از جورابهاي نخي استفاده كنيد. جورابهاي خود را هرروز عوض كنيد- کش جوراب به کار نبرید.

·    همیشه با کفش یا دمپایی راه بروید .كفشهاي نرم، راحت و اندازه پايتان بپوشيد(پاشنه كوتاه و پنجه پهن).

·    ناخنهاي خود را كوتاه كنيد ولي از گرد چيدن ناخنها خودداري كنيد.

·    اگر پوست پاهایتان خشک است از یک نرم کننده ساده برای شستن و خشک کردن پاها استفاده کنید.

·    پاهایتان را در آب ولرم هر روز بشویید.

·    سیگار نکشید.

·    روی زمین ها و سطوح داغ مانند سواحل شنزارهای گرم و یا مناطق سیمانی اطراف استخرهای شنا قدم نزنید

 

 

 

 

اختلالات كليوي (نفروپاتي)

 

آسيبهاي كليوي نفروپاتي ناميده مي‌شوند. زودرس‌ترين علائم آسيب كليه زمانيكه پروتئين در ادرار ظاهر مي‌شود قابل تشخيص است كه اين حالت با يك آزمايش ساده ادرار 24 ساعته كه سالانه براي بيماران ديابتي انجام مي‌شود تشخيص داده مي‌شود. اگر چه در بيماران ديابتي عوامل ارثي در پيشرفت مشكلات كليوي نقش عمده‌اي را بازي مي‌كنند، فاكتورهاي ديگري از قبيل كنترل فشار خون، كاهش دريافت پروتئين در رژيم غذايي (احتمالاً)و حفظ دقيق قند خون در حد طبيعي احتمال بروز عوارض كليوي را در بيماران كاهش مي‌دهد.

 

چه اقداماتی را می توان برای پيشگيری از آسيب کليوی انجام داد؟

   ● سطح قند خون خود را در محدوده طبیعی یا نزدیک به آن نگه دارید.

   ● حفظ فشار خون در محدوده کمتر از 80/135 میلیمتر جیوه در پیشگیری از صدمات کلیوی کمک کننده است.

   ● از برنامه غذایی که پزشک یا کارشناس تغذیه برای شما تهیه می کند، پیروی نمایید . تغییراتی مثل کاهش مصرف مواد پروتئینی و نمک را در برنامه غذایی خود اعمال کنید.

   ● کلیه های خود را سالی یک بار با انجام یک آزمایش ادرار که در آن پروتئین های کوچک خون سنجیده می شود کنترل نمایید.

   ● هر نوع آزمایش کلیه که پزشک به شما توصیه کرده است را انجام دهید.

   ● در صورت مشاهده علایم عفونت کلیه یا مثانه باید با پزشک مشورت نمایید.


 علایم عفونت کلیه یا مثانه عبارتند از:

   ● درد یا سوزش هنگام دفع ادرار

   ● تغییر رنگ ادرار (تیره رنگ یا قرمز)

   ● احساس تب و لرز

   ● درد پشت یا پهلو (درست زیر دنده ها)

 

  

 

افسردگی و دیابت

 

در افراد مبتلا به ديابت احتمال ابتلا به افسردگي بالاست بطوريكه احتمال ابتلا به آن در افراد عادي 5% و در افراد مبتلا به ديابت 35% مي‌باشد.

چه ارتباطي بين ديابت و افسردگي وجود دارد؟

در افراد مبتلا به ديابت، افسردگي ارتباط نزديكي با كنترل ضعيف قند خون دارد، همچنين ابتلا به ساير عوارض ديابت خطر ابتلا به اين بيماري را افزايش و با بهبود كيفيت زندگي خطر ابتلا به آن كاهش مي‌يابد.

 

 

اگر واقعاً احساس غم، كسالت و افسردگي مي‌كنيد علائم زير را در خود بررسي كنيد:

   عدم احساس لذت

   تغيير در الگوي خواب؛ كم شدن خواب شبانه و يا خوابيدن بيش از حد در طول روز

   سحرخيزي

   تغيير در اشتها

   اختلال تمركز

   احساس خستگي مفرط

   عصبي بودن

   احساس گناه

   افكار خودكشي


اگر حداقل سه مورد از علائم مذكور را در خود پيدا كرديد و يا يك يا دو مورد از علائم را در خود يافتيد و به مدت حداقل دو هفته اين علائم در شما پايدار باشند، با يك روانپزشك مشورت كنيد.

كنترل نامناسب ديابت نيز ممكن است علائمي شبيه به افسردگي ايجاد كند، در طول روز قندهاي بسيار بالا و بسيار پايين ممكن است ايجاد خستگي يا اضطراب كند؛ همچنين قند پايين در طول روز ايجاد گرسنگي مفرط و در طول شب موجب اختلال در الگوي خواب مي‌شود.

رابطه بين افسردگي و بيماري قند،سالهاست كه مورد بحث دانشمندان و پزشكان بوده و نظرات مختلفي نيز در اين مورد ،داده شده است .بسياري معتقدندكه افراد مبتلا به افسردگي پر اشتها مي‌شوند و بيشتر از مواد قندي استفاده مي‌كنند كه اين مسئله باعث چاقي ودر نهايت ديابتي شدن آنها مي‌شود‌.
عده اي هم اعتقاد دارندكه مكانيسم ‌هاي ديگري در حالت افسردگي است كه باعث بروز ديابت مي‌شود برخي نيز معتقدندعدم كنترل افسردگي مي‌تواند باعث افزايش قند خون شود و در افرادي كه به ديابت مبتلا نيستند،سبب بيماري قند مي‌شود .در مطالعات انجام شده،ديده مي‌شود افرادي كه
افسرگي‌شان رو به بهبود است هم قند خونشان پايين ‌مي‌آيد و هم وزنشان كمتر مي‌شود.

 

 

 

 

عوارض پوستی

 

ديابت مي‌تواند روي هر قسمتي از بدن،از جمله پوست تأثير بگذارد. در حدود3/1 بيماران ديابتي،در طول زندگي‌شان به مشكلات پوستي ناشي از ديابت مبتلا مي‌شوند.حتي گاهي اين مشكلات،اولين علائمي هستند كه شخص را متوجه وجود بيماري ديابت مي‌كنند.وليكن خوشبختانه،اكثر عوارض و مشكلات پوستي اگر تحت رسيدگي و پيگيري زود رس قرار گيرد مي‌توانند به راحتي درمان شوند.

بعضي از اين عوارض پوستي در هر فرد غير ديابتي هم مي‌توانند ايجاد شوند وليكن بيماران ديابتي در معرض خطر بيشتري قرار دارند و خيلي سريعتر به مشكلات پوستي دچار مي‌شوند .عوارض شايع عبارتند از: عفونتهاي باكتريايي،قارچي،و خارش وديگر عوارض پوستي كه غالباً فقط در بيماران ديابتي رخ مي‌دهند مانند لكه هاي پوستي كه در مطالب بعدي به آنها اشاره خواهد شد.

 

عفونتها:
باكتريايي

در گذشته، عفونتهاي باكتريايي ، حيات افراد خصوصا بيماران ديابتي را تهديد مي‌كردند وليكن امروزه مرگ ومير ناشي از اين عفونتها، بدليل وجود آنتي بيوتيك ها و روشهاي مناسب كنترل قند خون، كاهش بسزايي يافته است. و ليكن در هر حال بيماران ديابتي ،بيش از افراد غير ديابتي به اين عفونت ‌ها مبتلا مي‌شوند .پزشكان معتقدند كه راههاي مختلفي براي كاهش خطر ايجا‌دعفونتهاي باكتريايي در بيماران ديابتي وجود دارد كه در قسمت مراقبت مناسب از پوست به آنها اشاره خواهد شد.

 

قارچي :
يكي از عفونتهاي قارچي شايع در بيماران ديابتي كانديدياآلبيكنس‌مي‌باشد.اين عفونت مي‌تواندنقاط قرمز رنگ خارش آورومرطوب كه اطراف آنها را تاولهاو پوسته‌هاي كوچكي احاطه كرده در روي پوست ايجاد كند . اين عفونت‌ها غالبادر قسمت‌هاي مرطوب و گرم پوست اتفاق مي‌افتند مانند زير پستان ‌ها،گوشه‌هاي دهان ,زير بغل ،كشاله‌ران،اطراف ناخن‌ها و بين انگشت شصت و اشاره.

 

ساير عوارض پوستی ديابت:

خارش

خارش لوكاليزه ناشي از ديابت مي‌تواند بدليل يك عفونت قارچي ،خشكي پوست يا گردش خون ضعيف ايجاد شود.وقتي گردش خون نا كافي باشد مي‌تواند منجر به ايجاد خارش بخصوص در نواحي ساق پاها گردد.ممكن است خود بيمار قادر به درمان خارش باشد،از جمله اقداماتي كه به بيماران توصيه مي‌شود شامل:

   محدود كردن دفعات استحمام بويژه در جاهايي كه رطوبت كم است.

   استفاده از صابونهاي ملايم و مرطوب كننده و استفاده از كرمهاي مناسب پوست بعد از استحمام.

 

مشكلات پوستی ديگري كه در بيماران ديابتي در اثر تغييرات ديواره عروق خوني ايجاد مي‌شود:

 

لكه‌هاي پوسته پوسته به رنگ‌قهوهاي روشن

اين لكه‌ها ممكن است به شكل بيضي يا دايره باشند .بعضي از بيماران آنهارا با لكه‌هاي ناشي از پيري و افزايش سن اشتباه مي‌گيرند.اين اختلال اكثرا در قسمت جلوي ساق پا رخ مي‌دهد اين لكه‌ها معمولا مشكلي براي بيمار ايجاد نمي‌كنند و خطري ندارند .نياز به درمان آنها هم وجود ندارد . 

نقاط برجسته به رنگ قرمز كدر

با حاشيه‌هاي بنفش رنگ که عروق خوني زير پوست به راحتي قابل ديدن مي‌باشند. گاهي اوقات اين ضايعات با درد و خارش نيز‌توأم هستند و گاهي ممكن است اين ضايعات به صورت ترك‌هاي باز در آيند گاهي اوقات اين ضايعات با درد و خارش نيز‌توأم هستند و گاهي ممكن است اين ضايعات به صورت ترك‌هاي باز در آيند


ضخيم شدن  شريانها

ضخيم شدن  شريانها يا آترواسكلروزيس روي پوست پاها اثر مي‌گذارد .بيماران ديابتي نسبت به ديگران در سنين پايين تري به اين عارضه دچار مي‌شوند .اين عارضه منجر به باريك شدن جدار عروق خوني و تغييرات پوستي شامل ريزش مو در پاها و سردو نازك شدن پوست مي‌شود انگشت شست سرد و ناخن آن ضخيم مي شود و تغيير رنگ مي‌دهد .ورزش باعث ايجاد درد در ماهيچه‌هاي ساق پامي‌شود به اين علت كه به عضلات به اندازه كافي اكسيژن رساني نمي‌شود .همچنين از آنجايي كه خون، سلولهاي سفيد از بين برنده عفونت را حمل مي‌كند لذا هنگامي كه پوست پاي اين بيماران آسيبي ببيند ترميم به آهستگي صورت مي‌گيرد حتي خراشهاي كوچك مي‌تواند منجر به ايجاد زخمهاي باز شود كه به آهستگي ترميم مي‌يابند.


واكنشهاي آلرژيك (حساسيتی)

واكنشهاي حساسيتي پوست ممكن است در پاسخ به داروها مثل انسولين يا داروهاي خوراكي ضدديابت ايجاد شوند. اگر فكر مي‌كنيد به يك دارو حساسيت داريد بايد با پزشك خود مشورت كنيد. مراقب علائمي مانند قرمزي، فرورفتگي يا برآمدگي در مناطق تزريق انسولين باشید.


تاولهای ديابتی

در بيماران ديابتي ندرتاً تاولهايي در پشت انگشتان، دستها، انگشت شصت پا، پاها و گاهي اوقات روي ساق پاها و يا ساعدها بروز مي‌كند.اين تاولها بزرگ و بدون درد هستند .درمان فقط كنترل سطح قند خون در محدوده طبيعي مي‌باشد.


جوشهای ديابتی

اين اختلال، مشكل ديگري است كه به علت قندخون كنترل نشده ايجاد مي‌شود. در اين حالت برآمدگي‌هايي مانند نخود، زرد رنگ و سفت روي پوست ظاهر مي‌شود. دورتادور هر برآمدگي يك هاله قرمز وجود دارد وممكن است خارش هم داشته‌باشد. اين عارضه بيشتر در پشت دستها، پاها، بازوها، ساق پا و باسن و معمولا در مردان جوان مبتلا به ديابت نوع يك رخ مي‌دهد. غالبا اين بيماران كلسترول و چربي خون بالايي دارند و هنگامي كه ديابت كنترل شود معمولا اين برآمدگي‌ها ناپديد مي‌شوند.


سفت و ضخيم شدن پوست

گاهي اوقات پوست پشت دست بيماران ديابتي سفت، ضخيم و مومي مانند مي‌شود. بعضي مواقع هم در نواحي انشگت شست پا و پيشاني پوست ضخيم مي‌شود. مفاصل انگشتان سفت و سخت مي‌شود به گونه‌اي كه دامنه حركت آنها كاهش مي‌يابد اين حالت بيشتر در بيماران مبتلا به ديابت نوع يك رخ مي‌دهدو درمان آن تنها پايين آوردن سطح قندخون به محدوده نرمال مي‌باشد.

 

 


راشها (دانه های کوچک قرمز رنگ)

نواحي برجسته حلقه مانند يا كمان مانندي روي پوست ايجاد مي‌شود. اين راشها اغلب در بخشهايي از بدن شامل سر، دست و پاها ظاهر ميشود اما گاهي اوقات روي تنه هم اتفاق مي‌افتد. رنگ آنها معمولا قرمز، قرمز-قهوه‌اي ويا رنگارنگ مي‌باشد. اگر راشهايي به اين شكل در بدن شما وجود دارد به پزشك مراجعه كنيد. داروهايي وجود دارند كه مي‌توان به برطرف شدن اين عارضه كمك كند.


نواحي برجسته قهوه‌اي يا برنزه رنگي

كه در كناره‌هاي گردن، زيربغل وكشاله ران گاهي اوقات در دستها ، آرنج و زانو هم ديده مي‌شود. اين مشكل معمولا بيماراني را كه دچار اضافه وزن هستند مبتلا مي‌كند و بهترين درمان براي آن  كاهش وزن است. بعضي از كرمها مي‌توانند به بهتر شدن اين عارضه كمك كنند.

 

مراقبت‌هاي مناسب از پوست:

·    بيماري ديابت خود را كنترل كنيد. بيماران مبتلا به قندخون بالا، بيشتر به خشكي پوست و عفونتهاي باكتريايي دچار مي‌شوند.

·    پوست خود را همیشه تمیز و خشک نگهدارید .از پودر تالک در قسمت چین های پوستي مانند زيربغل و كشاله ران استفاده كنيد.

·    از حمام داغ گرفتن اجتناب كنيد. اگر پوست شما خشك است از كف حمام استفاده نكنيد صابونهاي مرطوب كننده مي‌توانند كمك كننده باشند. بعد از استحمام از يك كرم روغني مناسب استفاده كنيد اما فراموش نكنيد كه هيچگاه بين انگشتان پا را چرب نكنيد. رطوبت بيش از حد مي‌‌تواند باعث رشد  قارچ شود.

·    از خشكي پوست پرهيز كنيد. خراشيده شدن پوست خشك يا خارش آن مي‌‌تواند منجر به ايجاد زخمهاي باز و در نتيجه ايجاد عفونت شود. مرطوب كردن پوست بويژه در هواي سرد يا درهنگام وزش باد مي‌تواند از ترك خوردن پوست جلوگيري كند.

·    هرگونه بريدگي در بدن خود را به شيوه صحيح درمان كنيد. بريدگي ‌هاي كوچك را با آب و صابون شستشو دهيد. از محلولهاي آنتي‌سپتيك براي تميز كردن پوست استفاده نكنيد فقط از يك كرم آنتي‌بيوتيك يا پمادي كه پزشكتان تجويز كرده‌ استفاده كنيد. بريدگي‌هاي كوچك را با گاز استريل بپوشانيد و اگر به يك زخم ، سوختگي يا عفونت شديد و بزرگ مبتلا هستيد حتماً به پزشك مراجعه و تحت درمان قرار بگيريد.

·    از شامپوهاي ملايم استفاده كنيد و از اسپرهاي خوشبو كننده استفاده ننمائيد.

·    از پاهاي خود به خوبي مراقبت كنيد. هرروز آنها را از نظر وجود زخم‌ها و بريدگي‌ها كنترل كنيد واز كفشهاي صاف و بدون پاشنه و متناسب با اندازه‌ پايتان استفاده كنيد و قبل از اينكه كفش خود را بپوشيد درون آن را از نظر وجود جسم خارجي بررسي كنيد.

 

 

 

هیپوگلیسمی (افت قند خون)

 

ديابت بيماري است كه در آن، ميزان قند خون بالا مي‌رود و درمان آن، رساندن قند خون به حد طبيعي است ولي گاهي ممكن است اثر درمان دارويي خيلي زياد باشد و قند خون بيش از حد مورد نياز بدن كاهش يابد كه اين حالت را هيپوگليسمي مي‌نامند.

افت قند خون (هيپوگليسمي) يك عارضه خطرناك در درمان ديابت است. اين عارضه وقتي كه سطح قند خون بيش از حد طبيعي پايين بيايد بوجود مي‌آيد. وقتي افت قند خون در حد خفيف باشد، فرد ديابتي قادر به تشخيص علائم آن و درمان آن مي‌باشد. در موارد شديدتر ممكن است بطور ناگهاني ايجاد شود و ممكن است منجر به از دست دادن هوشياري يا تشنج شود. اين نوع از افت قند خون يكي از اورژانس‌هاي پزشكي تلقي مي‌شود

علل کاهش قند خون چيست؟


1- غذا:

   غذاي كافي كه شامل كربوهيدرات (نان، سيب‌زميني، برنج، ذرت، ميوه و.....) باشد، نخورده‌ايد

   حذف كردن يا  فراموش کردن یا دیر خوردن یک وعده غذای اصلی یا میان وعده


2 – فعاليت بدني زياد

   انجام ورزش يا فعاليت بدني زياد (ورزش قند خون را كاهش مي‌دهد زيرا عضلات شما قند خون را براي نياز خود مصرف مي‌كنند. )


3 – درمان دارويي

   مثلاً بدون صرف غذا، دارو مصرف كرده‌ايد.

    مصرف بیش از حد انسولین

   اگر انسولين مصرف مي‌كنيد بايد به ميزان كافي كربوهيدرات ميل كنيد. حذف وعده غذايي يا مصرف غذا به مقدار ناكافي موجب هيپوگليسمي مي‌شود

   بیماری کلیوی یا کبدی که سبب کاهش دفع دارو شده که در نتیجه غلظت آن در خون افزایش می یابد.


علائم و نشانه‌هاي هيپوگليسمي چيست؟


   گرسنگي ناگهاني

   خستگي ناگهاني

    تغييرات ناگهاني خلق و خو

   سردرد و سرگيجه

   تهوع

   تاري ديد - دوبینی

   تعريق

   رنگ پريدگي

    لرزش يا احساس لرز

   اضطراب

   تپش قلب

   افزايش ضربان قلب

   عدم تمركز

   تغييرات ناگهاني خلق و خو


علائم و نشانه‌هاي هيپوگليسمي شديد:

   اختلال تكلم

   عدم درك زمان و مكان

   گيجي و بي‌قراري

   از دست دادن هوشياري

   تشنج

 

 

 

هیپرگلیسمی (افزایش قند خون)

 

هيپرگليسمي به معني قند خون بالا است. براي بيماران ديابتي ، هيپرگليسمي كه به علت انسولين ناكافي است مي‌تواند باعث كماي ديابتي شود كه يك مرحله خيلي حساس است و يك اورژانس پزشكي محسوب مي‌شود. همچنين هيپرگليسمي مي‌تواند به علت خوردن غذاي زياد وبيشتر از رژيم معمول بيمار ايجاد شود كه نياز به درمان براي رسيدن به قند خون نرمال دارد ولي در صورت درمان به موقع به سمت كماي ديابتي نمي‌رود. تنها راه تشخيص هيپر گليسمي پيش رونده به سمت كماي ديابتي تست ادرار از نظر بررسي وجود كتون در ادرار  است.


علل هيپرگليسمي:

  ● خوردن غذاي زياد و بيشتر از رژيم غذايي معمول نسبت به مقدار انسولين تزريق شده

   فراموش كردن تزريق انسولين

  بيماري و استرس

  درست عمل نكردن دستگاه پمپ انسولين (براي ان دسته از بيماراني كه از اين دستگاه استفاده مي كنند


علائم هيپرگليسمي:

  تكرر ادرار

  پرنوشي

  خستگي

  دهان خشك


تشخيص ازمايشگاهي هيپرگليسمي:

اندازه گيري قند خون

اندازه گيري كتون ادرار از طريق آزمايش ادرار يا  آزمايش خون

 

 اگر كتون وجود دارد:

  مقدار زيادي آب بنوشيد.

  نوشيدن آب را تا زماني كه ادرار از كتون پاك شود ادامه دهيد.

  استفاده از انسولين خيلي كوتاه اثر توصيه شده طبق دستور پزشكتان

  به چك كردن قند خون و كتون ادامه دهيد.

  به علت احتياج به مراقبت پزشكي در اين وضعيت با پزشكان تماس بگيرد.


درمان هيپرگليسمي :

  انجام فعاليت مناسب فيزيكي

  كاهش يا تغيير رزيم غذايي

  در صورت ادامه قند خون بالا حتما با پزشك خود تماس بگيريد.